Chris Fearne's Blog

Halib il-Omm

2011-11-09T15:33:00.002+01:00

Artiklu tieghi fil-Kullhadd.

"Li l-halib tal-omm huwa ta’ beneficcju kbir ghat-tarbija u li huwa superjuri mil-halib tat-trab (formula) illum jafu kulhadd. Madanakollu jibqa’ l-fatt illi r-rata ta’ breastfeeding fost l-ommijiet Maltin hija l-izjed wahda baxxa fl-Ewropa! Bhala tobba huwa xogholna mhux biss li nfejqu l-mard imma ukoll li nedukaw f’affarijiet ta’ sahha.

Vantaggi ghat-tarbija

Il-halib li tipproduci mara huwa uniku ghalija. Jigrifieri kull omm tipproducu ezatt dak li ghandha bzonn it-tarbija taghha. U peress illi kull tarbija ghanda bzonnijiet specifici, il-halib ta’ l-omm ivarja bejn mara u ohra u bejn gurnata u ohra. Dan huwa s-sabih tan-natura; illi l-omm taf ezatt x’ghanda bzonn it-tarbija taghha. Dan jintilef jekk t-tarbija tinghata halib tal-bottle. Dan minhabba illi l-formula milk huwa l-istess ghal kulhadd u ma jvarjax skont il-htgijiet tat-tarbija.

Barra minn dan il-halib tal-omm fih ukoll sustanzi li jnaqqsu r-riskju ta’ infezzjonijiet fit-tarbija. Ghalhekk naraw illi trabi li jkunu breastfed jimirdu inqas b-infezzjonijiet tal-musrana, tal-widnejn u tal-pulmun. L-istess nistghu nghidu ghall-allergiji. Dawn huma anqas komuni fit-trabi li jinghataw il-halib tal-omm.

F’Malta ghandna problema ta’ obezita fost it-tfal u zaghzagh taghna. Studji juru illi trabi li jkunu bottle fed ghandhom riskju akbar ta’ hzuna f’hajjithom. Ma dan nistghu nzidu r-rizultati ta’ ricerka ricenti – parti minnha saret hawn Malta – li turi illi mard serju tal-istonku u tal-musrana huwa izjed rari fi trabi li jiehdu l-halib tal-omm.

Vantaggi ghall-omm

Fl-ambjent difficli tal-llum kunsiderazzjonijiet finanzjarji ma tistax twarrabhom. Huwa smat illi l-halib tat-trab jiswa lil-familja madwar elf euro fis-sena. Dan meta tghodd l-ispejjez tal-halib innifsu ma’ dawk tal-bottles u tal-materjal ghall-isterilizzazzjoni. Ma’ dawn l-elf euro mbaghad trid izzid spejjez tat-tabib u tal-medicini jekk it-tarbija timrad izjed!

Imma mbarra l-ispejjez il-breastfeeding ghandu ukoll vantaggi medici ghall-omm. Dawn jinkludu riskju anqas ta’ kancer tas-sider u tal-utru; telf ta’ piz zejjed ta’ wara t-tqala u relazzjoni aktar trankwilla mat-tarbija.

Tajjeb nghidu ukoll illi omm li kun qed tredda’ t-tarbija taghha ghanda anqas cans li johrog tqila waqt dan il-perjodu. Specjalment f’socjetajiet fejn ma hemmx family planning effettiv dan ifisser illi t-tfal ma jigux wisq f’xulxin.

Meta allura tqis il-vantaggi kbar tal-halib tal-omm u ukoll r-rata baxxa ta’ breastfeeding f’Malta bil-fors issaqsi x’nistghu naghmlu biex din ir-rata nziduha. Bla dubju hemm bzonn illi postijiet pubblici ikunu aktar “baby friendly”. Dan sabiex omm li tixtieq taghti l-halib lit-tarbija taghha ma tkun kostretta li taghmel dan biss id-dar! Ma dan nistghu nzidu ukoll l-ghajnuna ghall-ommijiet godda halli flimkien inkunu nistghu naghtu dak li u l-ahjar ghall-uliedna."

Ittra lir-residenti tal-Gudja u Hal Ghaxaq.

2011-10-30T10:16:00.003+01:00

Is-Servizz tat-Trasport Pubbliku fil-Gudja u Hal Ghaxaq

Minn mindu, aktar minn 3 xhur ilu, il-Gvern dahhal ir-riforma tat-trasport pubbliku u beda’ s-servizz tal-Arriva, r-residenti ta’ Hal Ghaxaq u l-Gudja qeghdin ibaghtu inkonvenjenzi kbar. Is-servizz li l-gvern qed joffri llum, permezz ta’ minivans li aktar iva minn li le jghaddu mimlija mil-irhula taghna, ma huwiex adegwat. Ir-residenti taghna qed ikollhom bi tbatija kbira jimxu fix-xemx u xita distanzi twal biex jinqdew. Hafna nies qatghu qalbhom u qed juzaw il-karozza privata taghhom. Min imma ma ghandux ghazla qed bilfors ikollu jew jimxi sal-airport – b’riskju kbir ghal hajtu sakemm jaqsam main road traffikuza – jew jimxi sa Bir-id-Deheb.

Dan ghalina mhux accettabbli.

Il-kunsilli lokali tal-Gudja u Hal Ghaxaq diga ipprotestaw ma’ Trasport Malta.

Permezz ta’ din l-ittra qieghed nitolbok taqsam mieghi l-esperjenzi tieghek flimkien ma’ suggerimenti jew kummenti ohra billi iccempilli fuq 98113388 jew tibghatli e mail fuq chris@chrisfearne.com

Tista’ ukoll taghmel kuntatt dirett mal-Partit Laburista billi tikteb fuq trasportpubbliku@partitlaburista.org.

Dan sabiex fiz-zmien li gej inkunu nistghu niehdu azzjoni ghall-gid tal-irhula taghna.

Inselli ghalik,

Chris Fearne

Kandidat Laburista

(photo from timesofmalta.com)

Il-ftuq fit-Tfal

2011-10-15T14:46:00.002+02:00

This is my health column from last week's Kullhadd

Bhala kirurgu tat-tfal wahda mill-aktar kundizzjonijiet komuni li nara fil-klinika tieghi hija l-ftuq. Il-ftuq fit-tfal huwa differenti mil-ftuq fil-kbar. Il-kawzi tal-ftuq fit-tfal u l-mod kif nittrattawh huwa ukoll differenti milli fl-adulti. Fil-fatt hemm tipi ta’ ftuq differenti fit-tfal. Hemm il-ftuq fiz-zokkra (umbilical hernia), hemm ftuq ‘il fuq miz-zokkra (supraumbilical jew epigastric hernia) u hemm il-ftuq ingwinali (inguinal hernia). Tipi ta’ ftuq ohra jezistu ukoll imma huma rari.

Il-ftuq fiz-zokka.

Dan it-tip ta’ ftuq huma l-aktar tip ta’ ftuq komuni fit-tfal. Fil-fatt numru kbir ta’ trabi jitwieldu bi ftuq fiz-zokkra. U aktar mal-karnagjon tat-tarbija ikun skur, aktar huwa komuni dan il-ftuq. Madanakollu l-maggoranza kbira ta’ kazijiet ta’ ftuq taz-zokkra ifiqu wahidhom. Dan ghax id-difett li jikkawza l-ftuq taz-zokkra gili jaghlaq wahdu. Kif jistghu l-genituri ikun jafu jekk it-tarbija taghhom ghandiex ftuq? Il-ftuq fiz-zokkra huwa evidenti hafna. Meta tarbija jkollha dan it-tip ta’ ftuq, iz-zokkra tkun imqabbza ‘l barra jew taqbez ‘il barra meta t-tarbija tibki. Naturalment huma importanti illi f’dan il-kaz jezamina lit-tarbija t-tabib. Jekk id-difett ta’ taht il-ftuq ikun zghir, allura ikun hemm cans tajjeb li dan jaghlaq wahdu. Jekk mil-banda l-ohra d-difett ikun kbir, jew il-ftuq jippersisti ghal aktar minn hames snin , allura ikun hemm bzonn ta’ operazzjoni biex jinghalaq il-ftuq.

Il-ftuq ta’l fuq iz-zokkra.

Ghal kuntrarju tal-ftuq fiz-zokkra dak ta’ aktar ‘il fuq qatt ma jfiq wahdu. Il-ftuq ta’ l fuq miz-zokkra ghalhekk dejjem ghandu bzonn ta’ operazzjoni. Dan il-ftuq tinduna bih ghax jidher qisha zibga zghira bin-nofs taz-zaqq bejn iz-zokkra u s-sider. Ghalkemm dan il-ftuq mhux perikoluz jista’ jwassal ghal ugigh.

Il-ftuq ingwinali

Dan it-tip ta’ ftuq jidher fin-naha ta’ isfel taz-zaqq, ‘il fuq mil-koxxa. Jista’ ikun fuq naha jew fuq ohra u minn xi mdaqqiet ikun fuq iz-zewg nahat. Il-ftuq ingwinali huma xi 6 darbiet aktar komuni fis-subien milli fil-bniet. Dan il-ftuq ukoll qatt ma jmur wahdu u jekk thallih jista’ johloq problemi. Ghalhekk huwa mportanti li l-ftuq ingwinali jissewwa b’operazzjoni. Dan il-ftuq jidher bhala nefha jew bocca fin-naha ta’ isfel taz-zaqq. Hafna drabi din in-nefha tinzel jew tickien meta t-tifel jimtedd jew jistrieh, u terga’ tohrog meta jithabat.

L-operazzjoni tal-ftuq issir taht loppju generali, jigifieri t-tifel jorqod waqt l-operazzjoni. Fil-maggoranza kbira tal-kazijiet it-tfal ikun jistghu imorru d-dar dak in-nhar stess tal-operazzjoni. Jekk mil-banda l-ohra ghal xi raguni l-operazzjoni tal-ftuq ma ssirx, jistghu jinqalaw komplikazzjonijiet li jaghmlu s-sitwazzjoni aghar. Ghalhekk huma mportanti illi fejn ikun hemm suspett ta’ ftuq it-tifel jigi ezaminat minn tabib sabiex tinghata kura f’waqtha.

Labour's Team Building

2011-10-11T16:09:00.001+02:00

Asked how his company repeatedly came up with the best ideas, Bill Gates famously answered “ I employ the best people”.

Political parties must win elections. But they must also govern. To do this they need to attract the best people to their ranks. Joseph Muscat recognised this straight away on becoming Labour leader. He has made this team building one of his priorities. Speaking on Norman Hamilton’s Bla Agenda last Saturday he said “Ma rridx li l-elezzjoni tintrebah b’nies li jghidu mhux se nivvota lill-PN ghax xbajt mill-Gvern jew ghax Lawrence Gonzi dahak bija. Imma rrid li min se jivvota jaghzel lill-Partit Laburista fuq it-tim kompetenti li se jkollu” (http://www.kullhadd.com/201110083344/Ahbarijiet/tim-laburista-bnies-godda-u-besperjenza.html )

I am proud to be part of that team!

L-Ewwel 6 Xhur.

2011-09-30T14:48:00.002+02:00

Kull omm u kull missier li jkollhom tarbija gdida jixtiequ l-ahjar ghat-tarbija taghhom. U kull genitur jaghmel minn kollox biex uliedu jkollhom l-ahjar vantagg f’hajjithom. Huma hafna l-affarijiet li jridu jiehdu hsieb il-genituri biex it-tfal ikollhom trobbija tajba. Izda fost l-aktar importanti hemm dak li jaghmlu l-genituri ghall-uliedhom fl-ewwel sitt xhur tal-hajja.

Sahansitra x-xoghol tal-genituri jibda’ minn qabel ma titwieled it-tarbija. Fil-fatt meta mara tkun qed tahseb biex issir omm huwa ferm importanti li tipprepara ruhha u gisimha sew. Huwa rakkomandat illi minn qabel ma mara tohrog tqila tibda’ tiekol dieta bilancjata, tieqaf tpejjep u tieqaf tixrob xorb alkoholiku kif ukoll tiehu l-vitamina folic acid ta’ kuljum. Dawn il-pariri jghoddu ukoll ghal waqt it-tqala, ghax dak li taghmel u tikkonsma l-omm waqt it-tqala jista’ jkollu effett dirett fuq it-tarbija taghha.

Importanti ukoll li minn qabel ma titwieled it-tarbija l-omm tkun deciza li se taghti lit-tarbija taghha il-halib tas-sider. Dan il-halib tal-omm ghandu vantaggi mhux zghar fuq il-halib tat-trab. Fosthom illi jnaqqas ir-riskji ta’ allergija u ta’ infezzjonijiet ghat-tarbija. Fl-ewwel sitt xhur tal-hajja tarbija ghandha tixrob biss halib. L-ikel solidu ghandu jibda’ biss wara s-sitt xahar.

L-obesita – jew il-hxuna – hafna drabi tibda’ minn eta zghira. Ghalhekk tajjeb li ndarru lit-tfal taghna ma jieklux zejjed minn mindu jkunu trabi. Mod effettiv biex tifhem jekk it-tarbija hiex tikber kemm suppost huwa li tizinha ta’ spiss – jekk jista’ jkun fuq l-istess mizien.

Ta’ sitt gimghat imbaghad huwa mportanti li t-tarbija tiehu l-ewwel tilqim. Dan jipprotegiha minn numru ta’ mard infettiv illi fl-imghoddi kien joqtol hafna trabi. It-tilqima tas-sitt gimghat trid tigi ripetuta ta’ tliet xhur u mbaghad ta’ erba’ xhur.

Naturalment waqt l-ewwel sitt xhur tal-hajja l-vizti ghadd it-tabib ma ghandhomx jonqsu. U l-omm taghmel tajjeb li tiddiskuti xi problemi jew domandi li jista’ jkollha mat-tabib.

Dawn l-ewwel xhur fil-hajja ta’ uliedna huma ferm importanti ghax l-impatt ta’ dak li jigri f’din l-eta jista’ jibqa’ jinhass matul hajjithom kollha.

Chimeras

2010-09-15T15:32:00.001+02:00

Last week I was lucky enough to catch the world premier of Paco Pena’s “Quimeras” at the Edinburgh International Festival. Paco Pena is well known in cultural circles not only as an exciting guitarist (he once in the 1960s played with Jimi Hendrix) but also and especially for his famous Flamenco Dance Company. In Quimeras he brings together some of Spain’s finest dancers and a Ghanaian ensemble. The resulting mix of dance and music is riveting and breath taking. But Quimeras is more that just music and dance. Quimeras has a strong social and moral message. It has a message topical to this day and age. And topical to our region. Quimeras deals with the issue and delusions of migration from Africa to Europe.

Paco Pena hails from Cordoba, home of the Mosque-Cathedral. For many centuries Cordoba was a cross road between different cultures and many peoples from Moors to Jews to Christians passed through and made their homes there. Their influence over the years has left its mark not only in Cordoba’s architecture but also in its way of life. Looking at ourselves in Malta, we can probably say much the same for us. Over the centuries many have come and gone. Some were welcomed. Some less so. But all have left their mark in making us what we are. Our language had Semitic roots, our culture and religion are European. Our architecture is a mixture of ages and traditions. Our very blood is the result of the melting together of the passions of different peoples and civilisations.

And this movement has not been one-way. There are Maltese communities in many countries and continents. Over the years, Maltese workers and their families have gone in search for opportunity to the four corners of the globe.

But today migration has got a bad name. The perception many of us have of migration, fuelled by the front pages of many sectors of the media, is of something undesirable. Of a threat. Of something almost evil. We almost believe that it is only a recent phenomenon, not something as old as man himself! The truth is that from the dawn of time our ancestors have always looked for bettering their and their families’ lives. Moving to places with better prospects has always been a part of this. Today the direction of this movement is from south to north.

Speaking before the show Paco Pena said “I made up my mind that I was going to create a show that presented the positive side of migrants and that would be about what we share, in our needs and our dreams, as human beings”. Quimeras does this beautifully. The majesty and assertiveness of Flamenco blends seamlessly with the energy and vivacity of African dance. Both contribute and both grow from their union. So that the total is greater then the sum of both. So too it can be with our cultures. We should welcome diversity, not be afraid of it!

Medical History Repeating

2010-07-17T16:44:00.002+02:00

Since this is 2010 and we have a practically new, “state-of-the-art” hospital, one would be forgiven for believing that the problems facing Mater Dei today are themselves new. And that therefore the present administration’s efforts at correcting these problems are timely and the way forward.

Simplistically put and indeed as acknowledged by everyone, Mater Dei’s main problems are three: long waiting lists for surgery and out-patient appointments, long waiting times at the casualty department and , especially in the busy winter months, lack of bed-space. The present administration would have us believe that these are problems (described as scandalous by the then Health Minister John Dalli), which could not have been forecast when planning ahead. And that therefore the present government should not be held accountable for them.

However as someone famously said “history repeats itself…” Faced with an unchanged situation, expect the same results. And the same problems!A look back over the last 100 years of Malta’s medical history will show that the problems facing Malta’s main hospital today have been repeated over the years. In 1921, the Governor and Commander-in-Chief of Malta, Field Marshal Lord Plummer appointed a Committee to report on state of the “Charitable Institutions” on the island. These included the main civil hospital – the Central Hospital at Floriana. This committee found that the main problems facing the Central Hospital in 1921 were: Lack of bed-space and “a long waiting list for the Surgical Ward”!

Fast forward to 1953 and again the Chief Government Medical Officer’s “Report on the Health Conditions of the Maltese Islands” laments the lack of beds and long waiting lists “due to the fact that the increased hospital-mindedness of the pubic has not been followed by a corresponding… expansion in the hospital service”!

Ignoring 100 years of recurring medical problems when planning a new Health Strategy will only land you with the same problems again and again. And offering 100- year- old solutions for 100 year old problems is not the way forward. Whilst holding dear the principle of having the best health care accessible to all irrespective of the individual’s financial means, new solutions must be found. A look back at our history should teach us that old problems need to be tackled in a new way. Strategic mistakes when planning the nation’s health care must first be acknowledged and then corrected. Simply dressing up old solutions as “modern” will only lead us to the same old problems!

Prevention and Power Stations.

2010-06-13T17:16:00.002+02:00

Having, more or less, been constrained to put his proposed primary health reform on the back burner, Health Minister Dr. Cassar has, for the last few weeks, been busy preaching his government’s commitment to preventive medicine. Writing first in the Times (Times of Malta 28 Apr 2010, “Talking Point. Prevention: A priority, the way forward”) and then appearing in a number of media events, Dr. Cassar has rightly argued that chronic disease and illness are increasingly becoming Malta’s greatest health concerns. Measures to prevent or decrease the severity of this disease burden will go a long way towards making ours a healthier society and allowing health care to remain affordable. Prevention, as the old adage goes, is better than cure and the Health Minister has declared this to be his government’s “vision” for our nation’s health. Having talked the talk however, the Health Minister was now expected to walk the walk!

It was therefore with a certain amount of eagerness that I awaited Dr. Cassar’s vote in last Thursday’s parliamentary debate! Having fully believed his sincereity when advocating his “prevention” policy, I was rather taken aback to hear Dr. Cassar (unlike his parliamentary secretary) vote a resounding NO to Labour’s motion on the Delimara Power Station.

Allow me to explain myself:

Chief amongst the chronic diseases which the Minister would have his government prevent are respiratory diseases. These include asthma, allergic rhinitis, emphysema and, lung cancer. Study upon study has shown that that the Maltese have high rates of these diseases, higher than in neighbouring Mediterranean countries. Even more alarmingly studies by eminent Maltese physicians have shown increased respiratory disease around the Marsa Power Station. One study has even shown a increased incidence of lung cancer the closer one lives to the Marsa Power Station.

Having to build a new power station, Dr. Cassar’s government was faced with three technical options. The government could have gone for gas; it could have gone for light fuel oil; or it could have gone for heavy fuel oil. Of the three possibilities, as far as our health goes, gas is the best whilst heavy fuel oil is the worst. Heavy fuel oil leaves a thick toxic sludge, which needs to be incinerated. The emissions from heavy fuel oil contain toxins and carcinogens. Voting in favour of the heavy fuel oil option is diametrically opposite to Dr. Cassar’s stated policy of prevention. In deciding to use heavy fuel oil for the new power station, this government is discarding a golden opportunity to minimise and even reduce the rate of respiratory illness in the Maltese population.

It is looking increasingly obvious that the best way to preserve our and our children’s health is to vote this government out of office!

chrisfearne@gmail.com

l-2017

2010-03-19T14:59:00.002+01:00

Darba xi ħadd fissirli d-differenza bejn ekonomista u politiku: ekonomista l-ewwel ibassar il-futur u mbagħad jipprova jispjega għala dak li bassar ma seħħx. Il-politiku wkoll ibassar il-futur iżda meta jiġri mod ieħor, jipprova jikkonvinċi lin-nies li dak li fil-fatt seħħ kien dak li bassar. Il-verità hi li l-futur ma jista’ jbassru ħadd.

Madankollu għalkemm ħadd ma jaf fiċ-ċert x’se jiġri għada, appuntamenti u avvenimenti li jkunu mħabbrin minn qabel nagħmlu tajjeb li nippreparaw għalihom.Hekk, per eżempju, student jaf li fl-aħħar tas-sena skolastika jiġu l-eżamijiet. U jkun iblaħ jekk ma jistudjax għalihom minn kmieni. L-istess il-pajjiż. Nafu li fis-snin li ġejjin il-pajjiż għandu numru ta’ appuntamenti li wieħed wara l-ieħor se jaslu fuqna. Per eżempju nafu li sal-2015 il-power station tal-Marsa trid tagħlaq. Per eżempju nafu li sa l-2020 10 fil-mija tal-enerġija li nużaw (skont l-esiġenzi tal-Unjoni Ewropea) trid tkun enerġija nadifa. Nafu li l-aktar li jista’ jistenna l-gvern preżenti biex isejjaħ elezzjoni ġenerali huwa sa Settembru 2013. Nafu wkoll li fl-2017 se jsir avveniment importanti ħafna għal pajjiżna.

F’Jannar tal-2017 Malta se tieħu f’idejha l-presidenza tal-Unjoni Ewropea. Din il-presidenza li Malta żżommha għal sitt xhur tfisser impenn kbir għall-oqsma kollha tal-Gvern Malti. Il-presidenza tal-UE tfisser li f’kull qasam – is-saħħa, l-ekonomija, it-trasport, il-kompetizzjoni eċċ – il-ministri tal-Gvern Malti jmexxu l-laqgħat tal-kunsill tal-Ministri. Tfisser ukoll li f’dawn l-oqsma kollha l-Gvern Malti jkollu influwenza kbira fuq l-aġenda u fuq id-direzzjoni li tieħu l-UE. Dan ifisser ħafna xogħol. Ifisser ukoll li għajnejn l-Ewropa u d-dinja jkunu fuq Malta. Kulħadd jiftakar l-għagħa u x -xogħol kbir li kien sar biex ħames snin ilu saret il-laqgħa tal-Commonwealth f’Malta. Din kienet laqgħa ta’ ġimgħa. Fl-2017 se jkollna l-istess attività għal sitt xhur sħaħ! Mela jekk irridu nieħdu l-massimu li nistgħu mill-presidenza ta’ Malta fl-2017 (u, barra minn fuqna, jekk ma rridux naqgħu għaċ-ċajt) irridu nibdew nippreparaw għall-2017 minn issa. Però bejn issa u 1-2017 hemm appuntament ieħor. Għidna diġà li l-gvern preżenti l-aktar li jista’ jtawwal huwa sal-2013. Mela bejn issa u l-2017 trid issir elezzjoni ġenerali. Issa l-Gvern Nazzjonalista jaf (anke jekk ma jammettix fil-beraħ) li ħafna aktar iva milli le, elezzjoni ġenerali, tiġi meta tiġi, se jitlifha. Li jfisser li probabbli fl-2017, meta Malta tieħu l-presidenza tal-Unjoni Ewropea, ikun hemm Gvern Laburista. Allura wieħed jista’ jasal biex jifhem li dan il-gvern preżenti ma tantx qed iqalleb blat biex jipprepara għall-2017.

Mela l-Oppożizzjoni Laburista tal-lum trid tkompli turi s-sens ta’ responsabbiltà u l-kompetenza tagħha billi minn issa tibda tagħmel pjani u preparamenti biex il-pajjiż ikun lest għall-avvenimenti kbar tal-2017. Jekk toqgħod tistenna sakemm il-Partit Laburista jkun fil-gvern wara l-elezzjoni ġenerali (jista’ jkun fl-2013, jista’ jkun qabel) jista’ jkun tard wisq.

chrisfearne@gmail.com

L-Aqwa Kura Primarja

2010-02-13T18:41:00.001+01:00

Din il-ġimgħa s-Segretarju Parlamentari tas-Saħħa Joe Cassar ta intervista interessanti lil Vanessa McDonald. F’din l-intervista Joe Cassar għamel tliet punti importanti u li probabbli jaqbel fuqhom kulħadd. Għalkemm meta mbagħad wieħed iqabbilhom ma’ dak li fil-fatt qed jgħid li se jagħmel il-Gvern, issib il-kuntrarju.

Il-punti ta’ Joe Cassar kienu: L-ewwel li s-servizz tas-saħħa qiegħed hemm biex jaqdi lill-pazjent. U allura kull riforma fis-servizz trid tkun immirata lejn kura aħjar fl-aqwa interess tal-pazjent. It-tieni: Il-punt kruċjali ta’ din ir-riforma, jgħid l-Onor. Joe Cassar, hu l-kunċett tal-kontinwità tal-kura. It-tielet punt hu li meta tibda sseħħ din il-kontinwità fil-kura primarja, il-pajjiż se jiffranka ħafna flus (miljuni) qal is-Segretarju Parlamentari) għax il-poplu se jkun aktar b’saħħtu.

Dwar dawn il-punti naqblu perfettament. Ħalli narawhom flimkien. Xi tfisser kontinwità tal-kura? Kif fisser is-Segretarju Parlamentari, biex pazjent ikollu l-aqwa kura possibbli trid teżisti relazzjoni personali bejn il-pazjent u t-tabib tiegħu. Dan huwa importanti ħafna għax tabib li jaf iċ-ċirkostanzi kollha ta’ pazjent jista’ jieħu deċiżjonijiet aħjar dwar saħħtu. Jien niftakar fi tfuliti, meta kont noqgħod ħdejn il-Wied ta’ Raħal Ġdid, li Ċensu Moran kien qisu wieħed mill-familja tagħna. Din ir-relazzjoni li fuqha torbot ir-riforma kollha tal-kura primarja, skont Dr Joe Cassar, fil-polikliniċi m’għadhiex teżisti. Issa ħa naraw x’inhu jipproponi l-Gvern u jekk dan jagħmilx sens. Il-Gvern, kif fisser għal darba darbtejn Joe Cassar qed jipproponi li min irid jista’ xorta jmur il-polikliniċi, fejn m’hemmx kontinwità, mingħajr ħlas. Però, qal Dr Cassar, biex ikollok kontinwità fil-kura u allura l-aqwa kura possibbli, trid tinqeda mit-tabib privat tiegħek bi ħlas. Jiġifieri fi kliem il-Gvern stess, biex ikollok l-aqwa kura trid tħallas!

Aghar min hekk, il-Gvern qed jagħmel diżinċentiv fuq dak li qed jipproponi hu stess. Għax kieku vera ried iħajjar aktar nies jersqu minn sistema ta’ mingħajr kontinwità għal waħda b’kontinwità fil-kura, kien jara kif jagħmel u jżomm il-kura primarja kollha bla ħlas.U dan fi kliem il-Gvern stess jista’ jagħmlu. It-tielet punt li għamel l-Onor. Segretarju Parlamentari tas-Saħħa waqt l-intervista kien li jekk ir-riforma tirnexxi u aktar pazjenti jingħataw kura primarja aħjar, il-kaxxa ta’ Malta, matul is-snin se tiffranka miljuni ta’ ewro. Mela tiġi waħedha: il-Gvern imissu jinvesti bil-quddiem dawn il-miljuni biex iżomm il-kura primarja b’xejn għal kulħadd.

Dan però l-Gvern Nazzjonalista mhux se jagħmlu. Minflok se jkompli jħalli lil min jinqeda mill-polikliniċi jieħu servizz inferjuri (fi kliem Dr Joe Cassar stess) għal min iħallas għall-kura primarja privata tiegħu.

It-Trab tal-Power Station u l-Kancer.

2010-01-16T19:08:00.001+01:00

It-trab l-iswed ilu snin jaqa’ fuq in-naħa ta’ isfel ta’ Malta. Waqt li kull min joqgħod fil-Marsa, f’Raħal Ġdid, f’Ħal Tarxien, f’Santa Luċija u fil-Fgura jaf minn fejn ġej dan it-trab iswed (inkluż il-perit Mugliett) l-Enemalta u l-Gvern għadhom qegħdin jgħidu li ma għandhomx provi ta’ x’qiegħed jikkawżah. Issa kulħadd jaf li biex issolvi problema l-ewwel trid tagħraf minn fejn hi ġejja. Il-Gvern, b’ammissjoni tiegħu stess, lanqas s’hawn ma wasal!Sadanittant is-saħħa tal-poplu tal-madwar qiegħda tbati.

L-istudju li sar xi ftit tas-snin ilu minn żewġ tobba Maltin (Balzan u Bonnici) dwar ir-rata għola ta’ ażma u mard respiratorju ieħor fin-naħa tal-Fgura huwa importanti. Waqt li dawn iż-żewġ tobba ma analizzawx il-kawża ta’ din ir-rata għolja ta’ mard tal-pulmun, urew ċar li min joqgħod fl-inħawi tal-Fgura u l-madwar għand riskju ogħli ta’ mard respiratorju. Minkejja li r-riżultati ta’ dan l-istudju huma pubbliċi u ċari, il-Gvern ma ħa l-ebda azzjoni biex jipprova jindirizza din il-problema.

Issa però sar studju aktar importanti! Tabib Malti ieħor (din id-darba speċjalistà tal-kanċer) għamel studju xjentifiku dettaljat li juri li r-rata tal-kanċer tal-pulmun hi ogħla fl-inħawi tal-power station tal-Marsa! Ħa nkun ftit tekniku u nagħti dettalji dwar dan l-istudju għax dawn ir-riżultati huma ta’ importanza kbira u jitfgħu dawl ġdid fuq id-dibattitu tal-power station.

It-tabib li għamel l-istudju analizza l-każi kollha ta’ kanċer tal-fwied, tal-bużżieqa tal-awrina, tas-sider, tal-pulmun, tal-kliewi, tal-moħħ u tad-demm li seħħew f’Malta bejn l-1992 u 2001. Dawn kienu jammontaw għall-mijiet ta’ każi. Imbagħad ra jekk kienx hemm żieda fir-rata ta’ dawn it-tipi ta’ kanċer f’inħawi differenti ta’ Malta. Waqt li għall-każi l-oħrajn kollha, ir-rata kienet l-istess kullimkien, għall-kanċer tal-pulmun deher ċar li aktar ma toqrob lejn il-power station tal-Marsa aktar togħla r-rata ta’ dan il-kanċer.Tant kienet ċara u allarmanti din iż-żieda fir-rata tal-kanċer tal-pulmun li dan it-tabib stess fl-istudju tiegħu għamel rakkomandazzjoni lill-MEPA, lill-Gvern u lil-Enemalta biex jieħdu azzjoni biex b’hekk jonqsu l-emissjonijiet mill-power station. L-istudju jirrakkomanda wkoll li jsir moniteraġġ tad-dħaħen li joħorġu mil-power station u li r-riżultati ta’ dan ikunu ppubblikati.Waqt li l-Gvern għadu qiegħed jaħsibha dwar minn fejn ġej it-trab iswed, l-evidenza xjentifika qiegħda turi b’mod ċar id-dannu għas-saħħa tan-nies li qiegħda ssir mil-power station tal-Marsa.

Issa suppost li fi żmiem sentejn jew tlieta oħra din il-power station – fuq insistenza tal-Unjoni Ewropea – trid tagħlaq. Minflokha se tinbena estensjoni tal-power station ta’ Dellimara. Imma anke hawnhekk se niżgarraw! Minflok għażel sistema li tniġġes l-inqas possibbli, il-Gvern għażel li jibni l-power station il-ġdida b’makkinarju li jaħdem bil-‘heavy fuel oil’. U hawn ukoll, min jifhem qiegħed isemma’ leħnu dwar saħħet il-poplu. Waqt dibattitu pubbliku tabib (ieħor, mhux it-tlieta li diġà semmejna) li hu speċjalistà tat-tfal spjega ċar u tond ir-riskji żejda fuq saħħet uliedna li se jkollha din l-għażla żbaljata tal-Gvern.

L-esperti mediċi qegħdin jgħidu bla tlaqliq x’inhuma l-perikli. Issa sta għall-Gvern li jekk għandu l-widnejn, jisma’.

L-Anzjani u l-Vot.

2010-01-10T18:45:00.002+01:00

L-istatistika turina li l-popolazzjoni ta’ Malta bħal tal-bqija tal-Ewropa qiegħda dejjem tikber fl-età. Waqt li fl-1985 l-età medja f’Malta kienet ta’ 34 sena, din telgħet għal 39 sena fl-2005. Dan qed jiġri minħabba żewġ fenomeni.

L-ewwel hemm il-fatt li llum in-nies qegħdin jgħixu iżjed. L-iżviluppi fil-mediċina, kundizzjonijiet ta’ xogħol u għixien aħjar, ikel aktar nutrittiv u miżuri oħrajn ta’ sanità, waslu biex il-bniedem, għallinqas f’pajjiżi żviluppati, jgħixu aktar fit-tul. Il-‘life expectancy’ f’Malta llum hija ta’ 81 sena għan-nisa u 77 sena għall-irġiel.

It-tieni raġuni l-għala l-età medja tal-popolazzjoni Maltija qiegħda tikber hi li kull sena qegħdin jitwieldu inqas trabi. F’temp ta’ 20 sena n-numru ta’ trabi ġodda li jitwieldu kull sena naqas kważi b’terz. Din hija ċifra kbira u li se jkollha effetti serji fuq id-demografija tal-pajjiż. Fl-1988 kellna 5,500 wild ġdid. Filwaqt li s-sena li għaddiet kellna biss 4,000.Dan kollu wassal biex il-proporzjon tal-popolazzjoni Maltija li hija magħmula mill-anzjani qiegħda dejjem tikber. F’temp ta’ 40 sena il-persentaġġ ta’ Maltin li għandhom ’il fuq minn 65 sena rdoppja. Waqt li n-numru ta’ dawk fuq it-80 sena rdoppja fi żmien qasir ta’ għaxar snin. Hu stmat li sal-elezzjoni ġenerali li jmiss 15% tal-Maltin se jkollhom ’il fuq minn 65 sena. U li x’aktarx dan in-numru se jkompli jiżdied fiż-żmien li ġej.Dan ifisser li l-ebda partit politiku li jrid jirbaħ l-elezzjoni ġenerali ma jista’ jinjora lil din is-sezzjoni tas-soċjetà.

X’inhuma l-akbar preokkupazzjonijiet tal-anzjani?Naturalment kulħadd għandu l-problemi personali tiegħu. Iżda numru ta’ problemi huma komuni għal kważi l-anzjani kollha. Fil-fehma tiegħi l-aktar tliet problemi komuni huma dawk li għandhom x’jaqsmu mal-flus, dak ta’ saħħa, kemm fiżika u kemm mentali, u l-problema tan-nuqqas ta’ kumpanija. Ħalli nibdew minn tal-aħħar. Ħafna anzjani jispiċċaw jgħixu waħedhom. Wara ħajja sħiħa jaħdmu u jieħdu ħsieb il-familja, tifhem kif jistgħu jħossuhom abbandunati mis-soċjetà.

Il-Partit jagħmel tajjeb jekk juża l-friegħi tiegħu fl-ibliet u l-irħula biex iżomm kuntatt dirett u ta’ spiss ma’ dawn l-anzjani. Tradizzjonalment dan ix-xogħol kien isir mill-parroċċa. Imma jekk il-partit irid ikattar l-appoġġ li għandu fost dawn in-nies, dan ix-xogħol irid jidħol għalih hu. Illum b’għoli tal-ħajja bla rażan, u bl-ispejjeż dejjem jikbru ta’ mediċini, u f’ċerti każi b’żidiet fil-kera, il-pensjoni ma għadhiex isservi. Min ma kellux xi ħaġa mfaddla biex jiekol minnha, qiegħed ibati l-faqar. Fil-futur il-pensjonijiet se jkunu aktar mheddin minħabba l-bidla fid-demografija li semmejna qabel. Il-PL irid juri li huwa l-partit f’Malta li jista’ joffri soluzzjoni għal din il-problema. Il-Gvern tal-lum għamel ħafna studji dwar is-sostenibilità tal-pensjonijiet imma azzjoni ħa ftit li xejn.Fejn tidħol is-saħħa tal-anzjani hawn problemi kbar. Il-‘waiting lists’ għall-operazzjonijiet l-aktar li jmissu huma lill-anzjani. In-nuqqas ta’ mediċini u nuqqas ta’ kontroll fil-prezzijiet jolqtu lil kulħadd, imma l-aktar lill-pensjonant. Ma’ dan trid iżżid in-nuqqasijiet fis-servizzi tas-saħħa fil-komunità u l-‘waiting list’ biex tidħol f’dar tal-anzjani. Hawn ukoll il-Partit Laburista jrid joffri s-soluzzjonijiet hu fejn il-Gvern Nazzjonalista jidher li ma wasalx.

Illum kulħadd jaf juża moħħu. U l-vot lejn partit jew ieħor ma għadux xi ħaġa awtomatika. L-anzjani, li kulma jmur qegħdin jifformaw parti akbar mis-soċjetà tagħna, jivvotaw kif jaqblilhom. Il-PL bil-‘policies’ tiegħu favur l-anzjani u bis-sehem tal-anzjani stess fl-istrutturi tiegħu, għandu jaħdem biex jirbaħ dan il-vot.

Il-Basket tal-Iskola

2009-11-06T17:05:00.002+01:00

Niftakar m’ilux, nara u nitkaża b’dokumen-tarju fuq it-TV li wera tfal ta’ età żgħira f’pajjiż fl-Asja jaħdmu u jerfgħu piżijiet kbar. U tkażajt bir-raġun. Għax l-ebda tifel jew tifla ma għandha titħalla taħdem u tbati ta’ età żgħira. Imma mbagħad l-għada jien u nsuq għax-xogħol, fis-6.30 ta' filghodu. rajt koċla tfal jistennew fis-sirda għat-trasport ta’ l-iskola u mogħbbija aktar minn dawk it-tfal Indjani, bil-basktijiet tal-iskola.

Din tax-xarabankijiet tal-iskola li jgħaddu għat-tfal meta jkun għadu bilkemm sebaħ hija kefrija żejda u trid tinqata’. Vera li tax-xarabank ikun irid jagħmel aktar minn vjaġġ wie-ħed, imma dan ma għandux isir għas-spejjeż tat-tfal tagħna. Dan biex ma nsemmux li mbagħad it-tfal jaslu l-iskola xi siegħa jew aktar qabel ma jkunu se jidħlu fil-klassi! Meta l-Gvern jagħmel ir-riforma fit-trasport pubbliku, it-trasport tal-iskola jrid ukoll iħares lejh biex prattiċi ħżiena bħal dawn jinqatgħu.

Pero l-aktar li fakkarni fit-tfal imsieken ta’ dak id-dokumentarju kien li tara tfal ta’ età żgħira mirwija ganċ taħt bas-ktijiet tqal tal-iskola. Huwa fatt magħruf li tfal li għadhom qegħdin jiżviluppaw ma għan-dhomx jerfgħu piżijiet tqal. Għalkemm hemm ħafna fatturi li jistgħu jwasslu biex tfal u żagħżagħ ibatu b’uġigħ muskolari, meta terfa’ tagħbijiet tqal ta’ kuljum jista’ jkun fattur importanti. Ir-rakkomandazzjoni hi li tfal tal-iskola ma għandhomx jerfgħu piżijiet ta’ aktar minn 15 fil-mija tal-piż tagħhom stess. Studju li kien sar Malta fis-sena 2000, wera li 22 fil-mija tas-subien ta’ Year 4 kellhom basktijiet tal-iskola li jiżnu ‘l fuq minn 20 fil-mija tal-piż tat-tfal. Din hija ċifra allarmanti. U hija aktar allarmanti meta tqis li numru kbir ta’ dawn it-tfal diġà huma ‘overweight’ fihom infushom, u allura din iċ-ċifra ta’ 22 fil-mija mhijix turi l-verità kollha.

Dan kollu jfisser li fl-iskejjel primarji, meta t-tfal għadhom żgħar u dgħajfin, għandna pro-blema bil-piż żejjed bil-basktijiet tal-iskola.

X’għandu jsir? L-ewwel nett huwa importanti li kemm il-ġenituri kif ukoll l-awtoritajiet tal-iskejjel ikunu konxji ta’ din il-problema. Biex ikun ġust, irrid ngħid li xi seba’ jew tmien snin ilu d-Dipartiment tal-Edukazzjoni kien ħareġ xi rakkomandazzjonijiet li bagħat lis-surmastrijiet tal-iskejjel, fuq il-basktijiet. Kemm seħħew minn dawn ir-rakkomandaz-zjonijiet għandi dubju. Per eżempju, rakkomandazzjoni minnhom hi li l-iskejjel għandhom ikollhom ‘lockers’ għall-istudenti biex dawn iżommu l-iskola l-kotba u pitazzi li ma għandhomx bżonn għall-‘homework’. Importanti ukoll li t-‘timetable’ tkun ċara u li t-tfal ikunu jafu eżatt x’kotba għandhom bżonn minn ġurnata għall-oħra. Min jagħmel it-‘timetable’ jrid iżomm f’moħħu li ma jkunx hemm ġranet meta t-tagħbija tal-kotba tkun waħda esaġerata.

Min-naħa tagħhom il-ġenituri jridu jaraw li t-tfal jirran-ġaw il-basket kuljum biex ma jieħdux affarijiet żejda fih. Tajjeb ukoll li l-pitazzi ma jkunux ħoxnin biex ikompli jonqos il-piż.

Jiena ċert li kemm l-għalliema kif ukoll il-ġenituri lesti jagħmlu minn kollox biex it-tfal tagħna ma jkollhomx tbatija. Diġà nagħfsu t-tfal b’numru ta’ eżamijiet li hu fost l-ogħla fid-dinja.

U diġà s-sillabu ta’ kull sena jiżdied. Li mbagħad inħallu lil uliedna mgħobbijin b’piż ta’ basktijiet tqal, u jistennew it-trasport fis-6.30 a.m., hija xi ħaġa żejda.

Flyovers Hodor.

2009-10-10T17:49:00.001+02:00

F’dawn il-ġranet l-ambjent u t-tniġġis tal-arja ssemmew ħafna. L-ew-wel kellna l-kwistjoni tat-trab l-iswed li kien, u għadu, qed jiksi n-naħa t’isfel ta’ Malta. Waqt li kull min jitla’ fuq il-bejt jista’ jara dħaħen kbar ħerġin miċ-ċmieni tal-power stations, il-Gvern u l-Enemalta għadhom qegħdin jgħidu li ma jafux minn fejn ġej dan it-trab iswed.

Imbagħad, dwar l-istess ċmieni tal-power stations, kellna d-deċizjoni tal-Unjoni Ewropea li timmulta lill-Gvern Malti talli dawn qegħdin inniġġsu l-arja b’mod eċċessiv u li jmur kontra l-Liġi Ewropea. Kellna wkoll il-każ tal-power station il-ġdida ta’ Dellimara li minkejja l-wegħda li din kienet se tkun taħdem bil-gass, issa nafu li se tinbena taħdem bid-diżil. U kellna wkoll diskussjoni fil-Parlament dwar il-bdil fil-klima, meta saħansitra l-Prim Ministru stess wissa li jekk il-pajjiż ma jagħmilx xi ħaġa malajr biex innaqqsu l-emissjonijiet tal-CO2, (wara aktar minn 20 sena ta’ gvern tal-partit tiegħu stess!) tant se neħlu multi mill-UE, li l-ekonomija Maltija se tikkrolla!

M’hemmx dubju li l-arja li nieħdu f’partijiet kbar ta’ Malta hija ta’ kwalità ħażina. Studju li sar ftit tas-snin ilu minn tobba Maltin, wera li fin-naħa ta’ madwar Raħal Ġdid (inklużi l-Fgura, iż-Żejtun u l-Marsa) ir-rata ta’mard respiratorju huwa ogħla mill-medja tal-kumplament ta’ Malta. Dawn it-tobba attribwew dan għat-tniġġis tal-arja, li huwa għoli f’dawn l-inħawi. U l-akbar żewġ kawżi ta’ dan it-tniġġis huma d-dħaħen tal-power stations u d-dħaħen tal-karozzi. Dwar il-power stations f’dawn il-ġranet ingħad u għad irid jingħad aktar. Suppost li dik tal-Marsa għandha tagħlaq fi żmien tliet snin. Il-Gvern jagħmel sew jekk iżomm il-wegħda tiegħu stess u l-estensjoni tal-power station ta’ Dellimara jagħmilha taħdem bil-gass.

Dwar il-foga tad-dħaħen tal-karozzi hemm bżonn ta’ azzjoni konkreta u minnufih. Tliet suġġerimenti ta’ kif nistgħu nnaqqsu t-tniġġis mill-karozzi huma dawn:

1. Kampanja u infrastruttura biex nużaw aktar il-mixi jew ir-roti bħala mezz ta’ trasport. Biex dan ikun possibbli, toroq ġodda jridu jinbnew bil-‘bicycle lanes’.

2. Titjib sew fit-trasport pubbliku. Jekk it-trasport pubbliku jkun aktar effiċjenti u ta’ min jorbot fuqu, aktar nies iħallu l-karozza tagħhom id-dar.

3. Mezzi biex tonqos il-konġestjoni tat-traffiku. Ta’ kull filgħodu r-rawndebawt tal-Marsa (u bħa-lha r-rawndebawt tal-Kappara u t-triq ta’ Ħ’At-tard) ikunu mifnijin bi traffiku miexi b’pass ta’ nemla. Dawn il-konġestjonijiet tat-traffiku jnaqqsu ħafna l-effiċjenza tal-karozzi u jżidu ħafna t-tniġġis. Kieku l-Gvern kellu jaqbad il-barri minn qru-nu u jibni ‘flyovers’ fil-Marsa u l-Kappara (simili għal tal-Blata l-Bajda), kieku l-emissjonijiet tal-CO2 jonqsu drastikament.

M’hemmx xi ngħidu, biex tibni ‘flyover’ trid il-flus. Però anke biex tibni pont għal ‘breakwater’ u biex twaqqa’ u terġa’ tibni Bieb il-Belt trid il-flus. Jekk m’hemmx flus għal kollox, allura hi kwistjoni ta’ prijoritajiet. Li kelli nagħżel, nippreferi nonfoq biex innaq-qas it-tniġġis u nħares is-saħħa tal-poplu milli fuq monument f’ġieħ il-Gvern.

It-Tfal tas-Single Mothers

2009-09-27T14:33:00.002+02:00

F’dawn il-ġranet il-Ministru tal-Finanzi nazzjonalista ddikjara li biex inaqqas id-defiċit dejjem jikber li għandu l-Gvern, kien se jagħfas lis-‘single mothers’. Il-Ministru qal li fost dawn l-ommijiet hemm minn qiegħed jabbuża. U dan, qal il-Ministru, mhux sew.

Li l-abbuż huwa ħażin, jiġi minn fejn jiġi, jaqbel miegħu kulħadd. Imma tajjeb li ngħidu ukoll li meta l-Gvern ikun qed jagħfas lis-‘single mothers’, ikun qed jagħfas primarjament lit-tfal tagħhom. F’Malta huwa stmat li hawn ftit ’il fuq minn 8,000 ‘single mother’. Minn dawn 6,000 għandhom impjieg. Huma biss xi 2,000 li jiddependu għall-għixien tagħhom u tal-familja tagħhom fuq is-servizzi soċjali. Dawn, ras għal ras, jieħdu medja ta’ €4,000 fis-sena f’għajnuna soċjali. Bejniethom jieħdu €8 miljun mingħand il-Gvern. Fil-maġġoranza tagħhom dawn huma każi ġenwini. Minn iħabbat wiċċu ta’ kuljum man-nies jaf x’mi-żerja u tbatija jgħaddu minnu ħafna minn dawn l-ommijiet. Jaf kemm sagrifiċċji jagħmlu biex irabbu t-tfal tagħhom. Jaf kif f’ħafna każi d-dinja tkun tathom mill-agħar fl-istadji kollha ta’ ħajjithom. Allura f’ħafna minn dawn il-każi, il-ftit għajnuna li jagħti l-istat lil dawn il-familji mhux biss hija ġustifikata imma allaħares ma kinitx hi.

Anke jekk l-abbuż li qiegħed jisħaq fuqu l-Ministru Nazzjonalista huwa minnu u jekk minn dawn l-2,000 familja hemm xi mijiet li qegħdin jabbużaw, l-aktar li l-Gvern jista’ jiffranka huma xi ftit mijiet ta’ eluf ta’ ewro. Issa €1,000 huma flus imma ħdejn €100,000,000 mhuma xejn. Għax fl-istess ġimgħa li l-Ministru tal-Finanzi kien qed jikkundanna s-‘single mothers’, l-istess ministru ħafer mal-€100,000,000 f’penali lil min f’dawn l-aħħar 30 jew 40 sena nqabad li ma ħallasx l-Income Tax kif suppost. Mela €100,000,000 mill-kaxxa ta’ Malta maħfura lil min inqabad jikser il-liġi tajjeb, imma li xi ‘single mother’ li Alla jaf kemm qalgħet fuq wiċċha tieħu xi ewro żejjed huwa sagrileġġ.

Illi familja ta’ tnejn jew tlieta min-nies jgħixu fuq €4,000 jew €5,000 fis-sena diġà huwa kważi impossibbli (l-aktar tort tal-istess Gvern Nazzjonalista li kull sussidju li kien hawn u għad hawn fil-pajjiż qed jipprova jħottu) aħseb u ara jekk issa tieqaf din l-għajnuna wkoll. U x’jiġri mit-tfal tas-‘single mothers’ jekk jieqaf dan is-servizz soċjali? Jekk hawn min hu kuntent li jerġa’ jara tfal jittallbu fit-toroq u jerġa’ jara l-istituti jfuru bit-tfal, aħna m’aħniex. Jekk il-Partit Laburista ttollera ħafna matul is-snin mill-avversarji politiċi tiegħu, din ma jistax jittolleraha. Akkost ta’ kollox il-Partit Laburista ma jistax jippermetti li l-Gvern Nazzjonalista jħott is-servizzi soċjali tal-pajjiż.

Li naqtgħu l-abbuż jaqbel miegħu kulħadd, imma li tfal Maltin jerġgħu jispiċċaw jittallbu fit-toroq ma nistgħu naċċettawha qatt.

Propaganda

2009-09-13T18:33:00.001+02:00

GĦAL xi wħud id-demokrazija hija sabiħa sakemm ikunu qegħdin jirbħu. Kif tibda’ tinqaleb il-folja u jibda’ jidher li n-nies ikunu jridu tmexxija ġdida, il-prinċipji tad-demokrazija jibdew jiġġebbdu.

Meta l-Partit Nazzjonalista tilef b’marġni storika l-Elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew, esponenti għoljin tal-istess partit ħarġu jgħidu li waħda mir-raġunijiet għaliex tilfu l-elezzjoni kienet li ma rnexxielhomx ifehmu lin-nies dak il kienu qegħdin jagħmlu. Issa m’hemm xejn ħażin illi tfihem. Anzi hija parti importanti minn tmexxija tajba li dak li tkun qed tagħ-mel ikun fil-beraħ u mifhum minn kulħadd. Imma mbagħ-ad hemm mod ieħor kif “tfiehem”. L-Ingliżi dan it-tieni mod isejħulu ‘spin’. Fl-imgħoddi aħna konna nsejħulu propaganda.

Hemm linja rqiqa ħafna bejn li tispjega l-‘policies’ tiegħek u li tgħawweġ il-fatti biex jidhru dejjem favur tiegħek. Min vera jemmen u jgħożż id-demokrazija din il-linja ma jaq-biżhiex. Min min-naħa l-oħra jagħmel minn kollox biex iżomm il-poter, mhux vera jemmen fid-demokrazija.

Fl-aħħar żewġ elezzjonijiet ġenerali l-Partit Nazzjonalista uża tattika importanti biex seta’ jirbaħ fuq il-PL. Din kie-net it-tattika tal-“better the devil you know”. Kif taħdem din it-tattika? Meta tkun qorbot sew l-elezzjoni u jkun jidher li minkejja l-vantaġġi kollha tal-“power of incumbancy” xorta jkun hemm nies li fl-imgħoddi vvotaw lill-PN iżda li din id-darba għadhom bierda, il-mezzi fini ta’ propaganda tal-PN (jiġifieri xi wħud mil-gazzetti Maltin bl-Ingliż) joħorġu jgħidu: “Veru li l-Gvern falla f’xi oqsma, u forsi ma kienx perfett f’kollox, imma aħjar b’dak li għandna u li nafuh milli li nipprovaw lil xi ħadd ġdid li min jaf kemm jista’ jitfagħna lura.”

Għal min ikun sejjer pjuttost tajjeb fil-ħajja, dan l-argument hu b’saħħtu ħafna. U ma hemmx dubju li fl-elezzjoni ta’ tliet snin oħra, il-PN jerġa’ jużah. Il-PL din id-darba jrid ikun lest għalih.

Ħafna nies jgħidu: “Jekk il-PL ma jagħmel xejn u jħalli l-Gvern jgħaffeġ waħdu, il-labour jirbaħ l-elezzjoni żgur.” Jekk il-PL jagħmel hekk u joqgħod gallarija allura t-tattika tal-“better the devil you know” se terġa’ tagħti spinta lill-PN. Biex dan ma jiġrix il-PL minn issa jrid juri li fil-fatt għandu l-‘policies’ u n-nies li mhux biss huma kapaċi jmexxu l-pajjiż imma huma saħansitra kapaċi aktar minn min qed imexxi llum. Il-PL m’għandux jibża’ jgħid dak li jemmen fih u joffri alternattivi għal mod kif qed imexxi min jum għall-ieħor il-Gvern.

Arti Kontemporanja

2009-08-28T11:44:00.002+02:00

F’dawn iz-zminijiet meta aktar u aktar familji qeghdin issibuha difficli biex ilahhqu mal-hajja u meta aktar u aktar nies qeghdin jigu wicc imb’wicc mal-faqar, tidher stramba kif ghal xhur shah sezzjoni tal-media Maltija ilha mqabbda mal-kwistjoni ta’ jekk dahlet il-Belt ghandiex ikollha bini tal-Parlament jew le.

Meta wiehed idur id-djar u jitkellem man-nies ftit issib min l-akbar inkwiet tieghu hu jekk it-teatru l-gdid hux ser ikollu saqaf jew le. In-nies illum l-gholi tal-hajja, in-nuqqas tax-xoghol u problemi socjali ohra qieghdin jinkwetawhom. In-nies il-kontijiet tal-dawl u l-ilma, il-qaghad u problemi tas-sahha u medicini qed jaffetwalhom il-hajja ta’ kuljum.

Ma’ danna kollu u minkejja dan, il-hajja kulturali tal-pajjiz u l-kwistjonijiet li bin-nuqqas tal-hila tieghu, qieghed johloq il-gvern stess, ghandhom l-importanza taghhom. Kaz minnhom, illi fil-fatt ilu jinhass ghal numru ta’snin, huwa n-nuqqas ta’ muzew tal-arti moderna u kontemporanja. Kull fejn tmur fid-dinja issib muzewijiet u wirjiet permanenti ta’ xogholijiet ta’ artisti li ghexu u hadmu f’dawn l-ahhar snin. U tmur fejn tmur fl-ibliet principali tal-Ewropa, dawn il-wirjiet dejjem issibhom ifollati bin-nies. Malta le.

Hux ma ssibhomx ifullati bin-nies. Sempliciment ma ssibhomx. Ghax ma jezistux! Illi ghandna artisti ta’ kwalita ma hemmx dubju. Bizzejjed insemmu lil Willie Apap, lil Esprit Barthet u lil Caruana Dingli minn fost l-artisti ta’ l-ahhar seklu. U Harry Alden, Pawlu Carbonaro u John Martin Borg – fost hafna ohrajn – mil-artisti kontemporanji. U li n-nies irridu muzew bhal dan huwa ovvju ukoll. Kull wirja li b’hafna sagrificcju hafna drabi itellghu l-artisti nfushom, dejjem tigbed hafna nies. Ezempju car ta’ dan hija l-wirja li kull sena itella’ l-parocca ta’ Marsascala – Unita – li jzuruha eluf ta’ nies. Dan il-muzew ta’ l-Arti Moderna u Kontemporanja illi jinhass il-bzonn tieghu f’ Malta. Issa li l-gvern taghna (ghax irridu jew ma rridux dan il-gvern lil poplu Malti jirrapprezenta) qieghed jghid li ser jonfoq l-ghaxriet tal-miljuni tal-euro biex jerga’ jibni d-dahla tal-Belt ( issa mhux ser tibqa’ Bieb il-Belt, ghax mhux ser ikun hemm bieb!), issa l-gvern ghandu l-opportunita biex dan il-muzew jibnih. S’issa ma qalx li ha jaghmel hemm. Imma forsi fl-ahhar ir-raguni tirbah, u l-gvern jisma’ mil-poplu li suppost jirrapprezenta!

Innaqsu l-perikli ghall-uliedna.

2009-08-15T19:03:00.004+02:00

It-tfal taghna nhobbuhom daqs il-milli ta’ghajnejna. U naghmlu minn kollox biex inharsuhom mil-mard u l-perikli matul hajjihom. Madanakollu l-akbar kawza il-ghala t-tfal jispiccaw l-isptar hija minhabba korrimenti. Hafna minn dawn l-accidenti jigru ghal-arieda u ma jkunu tort ta’ hadd. Pero kulltant meta wiehed ihares lura u jara xi jkun gara gieli jsib illi forsi l-accident seta gie evitat. Ha naghtu ftit ezempji:

Trabi

Kwazi kull gimgha nara trabi zghir illi jkorru ghax jaqaw minn fuq soda jew “nappy changer”. Tarbija tat-twelid kif tpoggiha toqghod. Imma fi ftit gimghat it-tarbija malajr titghallem iddur. L-ikbar zball li naghmlu jkun meta nhallu tarbija wahida, anke ghal ftit sekondi, fuq x’imkien fil-gholi ghax nahsbu li mhux se ticcaqlaq. Importanti, l-aktar meta nkunu qed inbidlu n-“nappy” tat-tarbija, illi jkollna kollox preparat minn qabel biex ma jkollniex inhalluha wahida.

Periklu iehor ghat-trabi huwa l-“baby walker”. Niehdu gost hafna naraw it-tarbija taghna tigri u tifrah fil-“walker”. Imma fejn hemm it-tarag dan hu perikoluz immens. U anke jekk tkun ghamilt grada mat-tarag apposta biex it-tifel ma jaqax. Ma’ l-ewwel nofs sekonda illi int taljena rasek u thalli l-grada miftuha, it-tifel bil-“baby walker” b’kollox dritt ghat-tarag b’konsegwenzi koroh. Dawk l-accidenti bil-“baby walkers” narahom spiss u kwazi dejjem ikunu serji.

Fid-Dar

Meta t-tfal jibdew titfarfru u jigru mad-dar irridu noqghodu b’seba’ ghajnejn illi affarijiet ta’ kuljum ma jkunux ta’ periklu ghalihom. L-iktar zewg kmamar perikoluzi fid-dar huma l-kcina u l-kamra tal-banju. Fil-kcina irridu noqghodu attenti hafna minn ikel u likwidi shan. Jekk tifel jew tarbija tinstamat tibqa’ immarkata ghal hajjitha. Mela mportanti illi waqt it-tisjir it-tfal ma nhalluhomx jigru ma saqajnna. Fil-kcina ukoll hemm periklu iehor ta’ likwidi u detergenti velenuzi. Jekk jista’ jkun dawn ghandna nerfghuhom fil-gholi fejn ma jilhquhomx it-tfal. U zgur qatt ma ghandna naghmlu xi likwidu iehor f’xi flixkun tal-luminata ghax b’hekk inkunu qed nistiednu xi dizgrazzja.

Il-kamra tal-banju ukoll fiha l-perikli taghha. Qatt ma ghandha nhallu tfal zghar wahidhom fejn hemm l-ilma. Anke tfal zghar li waqaw u gherqu got-tiolet kien hemm! Mbaghad irridu noqghodu attent ukoll illi l-ilma tal-banju ma jkun jahraq wisq. Rajna kemm il-darba tfal illi jinstamtu b’hekk. L-ahjar mod kif nipprevjenu li jigri dan huwa billi ma nghollux it-thermostat tal-“water heater” aktar min 30 grad.

Sors iehor ta’ nkwiet fid-dar huwa l-medicini. It-tfal ihobbu jikkopjaw u jesperimentaw. Ma ghandiex inhallu medicini fid-dar fejn isibuhom it-tfal. Medicini li ma ghadiex nuzawhom ghandna narmuhom. Ohrajn il bilfors ghandna bzonnhom, l-ahjar li jkunu go kontenituri li jkunu “child proof”. Jigifieri illi l-ghatu taghhom jinfetah biss jew idawwru waqt li taghfas l-isfel. F’kaz li tifel jiehu xi medicina li hux suppost irridu nkellmu t-tabib mal-ewwel u niehdu l-medicina jew il-pakett tal-pilloli maghna.

Dawn huma biss ftit ezempji ta’ kif b’naqra hsieb u attenzjoni nistghu naqqsu l-perikli ghat-tfal zghar taghna.

chrisfearne@gmail.com

It-Tfal u l-Isport.

2009-07-15T19:30:00.002+02:00

Ricerka fost tfal Maltin uriet illi f’Malta ghandna zewg rekords mondjali. Dak ta’ l-aktar tfal hoxnin u dak ta’ l-aktar tfal li jbaghtu bi stress. Ha nibdew minn tal-ahhar. Studju fost 41 pajjiz wera illi f’Malta hawn 60% tat-tfajliet ta’ 13-il sena li jhossu stress minhabba l-iskola. Din hija l-oghla rata fost it-tfal tal-pajjizi kollha fejn saret ir-ricerka. U ta’ 15-il sena in-numru ta’ tfajliet ibaghtu bl-istress joghla ghal 67%. Fis-subien in-numri mhumiex wisq anqas. Din hija xi haga incredibbli. Illi tfal at’ 13-il sena ikollhom tant inkwiet f’hajjithom ifisser illi xi haga fis-sistema edukattiva taghna mhux sejra sew.

It-tieni rekord huwa ta’ l-obesita. Studju maghmul mit-tobba tal-iskejjel f’Malta wera illi 20% tat-tfal ta’ Year 1 huma hoxnin. U aktar ma jigbru t-tfal aktar joghla dan il-percentagg. L-Ghaqda Dinjija tas-Sahha tqies l-obesita bhala marda fiha nfisha. Imma l-obesita igib maghha ukoll hafna mard iehor. Igib iz-zokkor ( illi f’Malta diga huwa komuni hafna); igib l-artrite ( u b’hekk tkompli tizdied il-“waiting list” ghal min ikollu bzonn ta’ operazzjoni fuq il-hip jew l-irkoppa); igib il-kancer u l-infertilita; igib il-mard tal-qalb u l-pressjoni gholja u hafna mard iehor. U mhemmx dubju illi l-maggoranza tat-tfal hoxnin jibqghu hoxnin hajjithom kollha jekk ma jiehdux azzjoni.

Ghal dawn iz-zewg records negative hemm bzonn infitxu rimedju . Is-soluzzjonijiet huma hafna u wahda tmiss ma’ l-ohra. Pero ghaz-zewg problemi hemm xi haga komuni li nistghu nahdmu fuqha. U din hi l-attivita fizika.

Illum it-tfal taghna isibuha aktar bi tqila biex jiccaqalqu. Hemm aktar xi jzommhom gewwa - l-istudju, il-kompjuters,it-TV. L-ispazji ta’ barra saru izghar ukoll. Inbnew hafna mill-widien u l-ghelieqi li konna nilghabu fihom meta kont zghir jien. Ghalhekk huwa mportanti illi t-tfal taghna jiehdu sehem akbar fi sports organizzat.

Ejja naghmluha cara. L-isport ghandu jkun sors ta’ pjacir ghat-tfal taghna. Mhux xi haga li zidilhom l-istress li diga ghandhom. Infatti jekk l-attitudni taghna l-genituri lejn l-isports tkun wahda tajba, l-isport ghandu jkun mezz qawwi ta’ kif it-tfal jistriehu mill-“problemi” u l-istrapazz tal-iskola. Niltaqa ma’ hafna genituri ( u kulltant ma’ xi coaches tal-football nurseries) illi jghiduli –imma t-tifel tieghi jipprometti u hemm bzonn nafsu. Ir-risposta ghal dan hi illi vera li t-tifel tieghek jista’ jkun il-Carmel Busutill jew il-Michael Mifsud ta’ ghada, imma l-bicca l-kbira tat-tfal mhumiex ser issiru footballers jew tennisti professjonali la jikbru. U ghal dawn l-isport ghandu jkun sors ta’ pjacir u mhux ta’ inkwiet zejjed.

Fejn tidhol l-obesita l-Ghaqda Dinjija tas-Sahha tirrakkomanda illi s-sistema edukattiva ghanda tipprovdi ta’ l-anqas siegha ezercizju kuljum. Is-sistema edukattiva taghna hija ‘l boghod hafna minn hekk. L-iskejjel primarji joffru biss saghtejn PE fil-gimgha. U dawk sekondarji minn tlett kwarti sa siegha u nofs fil-gimgha. Dan mhux bizzejjed u hemm bzonn li jizdied. Imma ahna l-genituri mghandniex noqghodu biss fuq il-PE tal-iskola. Fil-hin ta’ wara l-iskola u fil-weekends hemm bzonn illi ndahlu aktar hin ta’ attivita fizika. U kif jghidu: l-ezempju jkaxkar. It-tfal hafna drabi jikkopjaw lilna!

Min-naha tal-professjoni medika mbaghad jehtieg illi tinghata aktar informazzjoni lill-genituri. Hemm bzonn aktar informazzjoni dwar x’inhu l-ahjar sport ghal tfal ta’ etajiet differenti. Dwar l-ahjar ikel ghal tfal sportivi; dwar kif nipprevenu l-“isport injuries” u dwar kif it-tfal taghna jirkupraw minn dawn l”injuries”.

Mhemmx dubju illi l-isport sar parti integrali mill-hajja taghna u tat-tfal taghna. Jekk naghrfu nuzawh sew, ghandu jkun sors ta’ pjacir u sahha.

chrisfearne@gmail.com

Is-Sahha tat-Tfal u l-Child Care Centres

2009-06-21T11:17:00.002+02:00

Hekk kif ic-centri ta’ kura tat-tfal u trabi issiru aktar accessibbli, huwa mportanti illi l-genituri jkunu mgharfa dwar l-implikazzjonijiet ghal sahhet it-tfal li jattendu dawn ic-centri.

Hemm zewg kategoriji bazici ta’ kif is-sahha tat-tfal tista’ tkun affettwata fil-child care centres. L-ewwel hemm il-problema ta’ “injuries” u mbaghad hemm il-problema ta’ l-infezzjonijiet.

Injuries

Ha nibdew bl-injuries. Ma tistax tistenna illi fejn ikun hemm it-tfal jilghabu mhux ser ikun hemm min iwegga’. U t-tfal jistghu iweggghu u jkorru kemm jekk ikunu c-child care centre kif ukoll jekk ikunu d-dar jew ghand in-nanna. Fil-fatt studji f’pajjizi ohra wrew illi izjed hemm cans illi tfal zghar ikorru d-dar jew fil-“playing field” milli f’ child care centre. Dan probabbli ghax fic-centri tat-tfal issir emfasi kbira biex jigu evitati l-injuries. L-injuries tat-tfal zghar huma ta’ zewg tipi – dawk li jigru minhabba azzjoni tat-tifel stess, bhal waqat, gdim jew daqqiet, u dawk li jigru minhabba l-ambjent tac-centru. Per ezempju minhabba xi apparat difettuz jew loghob perikoluz. Ghalhekk huwa mportanti illi centri li jilqghu lit-tfal fihom ikunu ccertifikati li huma safe. U li jkunu spezzjonati b’mod regolari mill-awtoritajiet. Importanti ukoll illi kull min jahdem mat-tfal ikollu tahrig ta’ x’ghandu jaghmel f’kaz ta’ injury.

Infezzjonijiet

It-tieni tip ta’ problema ghas-sahha tat-tfal fil-child care centres ghandha x’taqsam ma’ l-infezzjonijiet. Dawn bhal ma’ jaf kulhadd jittiehdu minn persuna ghall-ohra. U allura tarbija jew tifel zghir li ser ikun f’kuntatt vicin ma’ hafna tfal ohra ser jimrad izjed. Pero’ anke hawn, mhux kulhadd l-istess. Dawk it-trabi li jkunu “breastfed” ghandhom vantagg. Dan minhabba illi l-halib ta’ l-omm jaghti certa protezzjoni ghal kontra l-mard infettiv. Allura trabi li jkunu breastfed ibaghtu anqas infezzjonijiet. Ukoll tfal zghar li jkollhom huthom akbar minnhom x’aktarx ikunu diga ltaqghu ma’ hafna mikrobi li huthom ikunu gabu d-dar. Dan iwassal biex dawn it-tfal ikunu diga rabbew protezzjoni akbar meta jmorru l-child care centres. Min-naha l-ohra tarbija li mhux breastfed u li m’ghandiex huwa (jew ohtha) akbar minnha ser timrad ta’ spiss fl-ewwel ftit xhur fil-child care centre.

Importanti hafna illi tfal li ser imorru c-centri tat-tfal ikunu hadu t-tilqim li hemm bzonn. Dan it-tilqim isservi hafna biex ibieghed mard infettiv. Dan l-ahhar harget tilqima gdida kontra d-dijareja li l-gvern ghadu mhux qed jaghti b’xejn. Jien inheggeg lill-genituri kollha, specjalment dawk li ser idahhlu t-tfal fic-centri tal-kura biex juzaw dan il-vaccin. Tfal ( u ghalliema) li jkunu jattendu c-centri ghandhom ukoll jitlaqqmu ghal kontra l-influwenza fil-bidu ta’ kull xitwa.

Importanti ukoll illi genituri li ghandhom tfal morda ma’ jehduhomx ic-centru sakemm it-tifel ikun qed jirkupra. Dan mhux biss ghas-sahha tat-tifel innifsu imma ukoll sabiex kemm jista’ jkun ma jaghdix l-infezzjoni tieghu lil tfal ohra.

chrisfearne@gmail.com

L-Ewwel Sena ta' Joseph Muscat

2009-05-31T15:49:00.002+02:00

Nhar is-Sibt 6 ta’ Ġunju jaħbat l-ewwel sena minn mindu Joseph Muscat sar mexxej tal-Partit Laburista. Sabiex inkunu nistgħu nifhmu sew l-ewwel sena ta’ ħidma ta’ Joseph irridu wkoll naraw x’sab fil-partit u fil-pajjiż meta assuma din il-kariga.

X'sab

Meta f’Ġunju tal-2008 Joseph Muscat sar leader tal-Partit Laburista sab partit kbir, b’saħħtu u organizzat. Però sab ukoll partit li kien għadu kemm tilef it-tielet elezzjoni ġenerali in fila. Agħar minn hekk, sab partit li meta l-aħħar kien fil-gvern irnexxielu jżomm is-setgħa għal biss terz tat-terminu legali tiegħu. Fi ftit kliem sab partit li għalkemm igawdi appoġġ kbir fost il-poplu Malti, għal ħafna nies oħra ma kienx alternattiva għall-gvern tal-ġurnata. Ma’ dan trid tissemma l-perċezzjoni (jekk mhux neċes-sarjament ir-realtà) ta’ qasmiet fi ħdan il-PL wara l-aħħar elezzjoni ġenerali. Qasmiet bejn il-“modern” u l-antik. Qasmiet bejn fazzjonijiet (x’aktarx immaġinarji) u qas-miet bejn persona-litajiet. Din il-perċezzjoni ta’ firda fi ħdan il-PL kienet qiegħda tim-mina b’mod serju il-kredibilità tal-partit. Il-qagħda politika fil-pajjiż sadanittant kienet waħda għal kollox iddominata mill-Partit Nazzjo-nalista. Mhux biss l-aġenda politika matul l-aħħar 20 sena kienet issawret mill-PN im-ma l-ħatriet politiċi u ħafna mill-ħatriet ċi-vili fil-pajjiż kienu mtlew minn nies viċin il-PN.

X'ghamel

Mill-ewwel ġranet – anzi mill-ewwel minuti – illi Joseph Muscat ħa t-tmexxija tal-Partit Laburista f’idejh beda jaħdem biex isewwi l-firdiet (vera jew immaġinarji) fi ħdan il-partit. Fi ftit ġimgħat irnexxielu mhux biss jgħaqqad lill-partit b’mod qawwi iżda ukoll jikkonvinċi lil Malta kollha li issa l-PL kien magħ-qud bħal qatt qabel. Aktar minn hekk Joseph għaraf illi l-Partit Laburista għandu jkun biss wieħed mill-ħafna ele-menti fi ħdan moviment tax-xellug. Jew kif sejjaħlu hu stess “moviment tal-moderati u progressivi.”

Waqt il-kampanja qasira imma intensiva għall-ħatra ta’ mexxej tal-partit, Joseph kien wiegħed staġun politiku ġdid. Wara Ġunju tal-2008 Joseph din il-wegħda beda jwettaqha. L-ewwel pass kien tibdil fi ħdan il-PL innifsu. Il-ħatra ta’ CEO biex imexxi l-affarjiet sekulari tal-partit kien pass importanti. Dan ħalla lill-uffiċjali eletti aktar ħin u spazju sabiex jaħdmu fuq l-oqsma organizzattivi u politiċi. Fil-konferenza ġenerali ta’ Novembru 2008 ġie approvat statut ġdid għall-PL. Id-diskussjonijiet fuq l-emendi tal-istatut kienu twal u xi kultant sħan. Imma saru b’mod miftuħ u bil-parteċipazzjoni ta’ numru kbir ta’ delegati. Fost l-aktar tibdil importanti fl-istatut hemm il-mod ta’ kif tiġi komposta l-Konferenza Gene-rali. L-istatut il-ġdid iżid b’mod sostanzjali l-element żagħżugħ fil-konferenza ġe-nerali. U għall-ewwel darba il-konferenza ġenerali se jkollha delegati li mhux biss ġejjin mill-konferenzi sezzjonali “tal-każini” iżda wkoll minn fost il-moviment wiesa tax-xellug. Dan huwa importanti għall-ħolqien ta’ Moviment tal-Moderati u Progressivi li wiegħed Joseph.Iżda Joseph għamel aktar minn hekk. Fil-ftit xhur li kien ilu mexxej Joseph irnexxielu jiġbed lejn il-Partit Laburista nies ġodda li fl-imgħoddi kienu jsibu diffikultà juru t-twemmin xellugi tagħhom fil-beraħ. Dan Joseph irnexxielu jagħmlu għax mill-ewwel daħħal attitudni rebbieħa fil-PL. U issa mhux biss nies li minn dejjem kienu laburisti, iżda anke element ġdid bdew jaraw gvern alternattiv fil-PL. Dan kien wieħed mill-akbar akkwsti li rnexxielu jagħmel Joseph. Illi fi ftit xhur wara telfa elettorali jnissel sens ta’ tama u ottimiżmu fost il-partitarji laburisti. U dan imbagħad ġab sens ta’ kuraġġ fost il-poplu li llum jinsab mifni b’piżijiet finanzjarji u b’arroganza tal-mexxejja naz-zjonalisti.Aktar minn kollox fl-ewwel sena ta’ tmexxijja tiegħu tal-Partit Laburista Joseph Muscat irnexxielu jibni l-kredibilità tal-partit fost il-Maltin kollha.

X'jonqsu jaghmel

M’hemmx dubju li xogħol Joseph Muscat għadu jibda. U t-triq li jrid iwassal lill-Partit Laburista u lill-pajjiż hija twila. Fix-xhur u fis-snin li ġejjin Joseph irid jaħdem fuq dik li l-Amerikani jsejħu “electa-bility”. Xi tfisser? Tfisser li għalkemm il-maġġoranza kbira tal-voti li jrid iġib il-PL f’elezzjoni ġenerali ġejjin mill-laburisti, dawn mhux bilfors biżżejjed biex jirbaħ il-gvern. Tfisser li mal-voti tal-laburisti il-PL irid ukoll il-voti ta’ sezzjoni ta’ nies li fl-aħħar tlett elezzjonijiet ma vvotawlux. Biex jirbaħ dan il-faxx ta’ nies Joseph Muscat irid iressaq lill-Partit Labu-rista aktar lejn in-nofs tal-ispektrum politiku. Dan Joseph diġà jagħrfu. U mill-ewwel ġranet tat-tmexxija tiegħu ħadem fuqu. Dan għamlu meta offra l-appoġġ lill-gvern fuq il-kwistjoni tal-SGS (jew l-ST Microelectronics). Dan jagħmlu kull meta fil-parlament mhux biss jikkritika l-policies tal-gvern imma jipproponi alternattivi. Dan jagħmlu meta jġib fuq l-aġenda politika affarijiet li jikkonċernaw il-poplu. Bħall-kwistjoni tal-immigranti rrego-lari u bħall-kwistjoni tal-VAT illegali fuq it-taxxa tar-reġis-trazzjoni tal-karozzi.U fis-snin li ġejjin Joseph irid ikompli f’din it-triq fost iż-żgħażagħ u fost il-ħaddiema; fost il-familji u fost il-profes-sjonisti; fost il-pensjonanti u fost l-istudenti. Sabiex meta tiġi elezzjoni ġenerali oħra l-Partit Laburista jagħti lil Malta gvern li verament jixirqilha.

chrisfearne@gmail.com

L-immigranti u x-Schengen

2009-04-18T16:49:00.005+02:00

Stħarriġ tal-opinjoni pubblika fost il-Maltin juri li numru kbir ta’ Maltin iħossu li l-immigrazzjoni irregolari hija problema taħraq. Hija problema l-aktar minħabba n-numru kbir ta’ immigranti li qegħdin jiġu pajjiżna – tista’ tgħid bla kontroll. Hija problema ukoll għax pajjiżi akbar minna fl-Ewropa tista’ tgħid ġew jaqgħu u jqumu minna u għamlu ftit li xejn biex jgħinuna. Hija problema ukoll għax kull sena n-numru ta’ nies li qegħdin jiġu Malta b’mod irregolari, qiegħed dejjem jiżdied u issa qiegħed jidher ċar li huwa fiżikament impossibbli li Malta żżommhom kollha.

Ejja nagħmluha ċara. Numru kbir minn dawn in-nies huma nies kuraġġjuzi. U dak li qegħdin jagħmlu, qegħdin jagħmluh biex itejbu l-qagħda tagħhom u tal-qraba tagħhom. Li titlaq lil niesek, taqsam deżert b’ta’ fuqek senduqek, taqsam il-Mediterran fuq fregatina u ma tafx x’se ssib, mhux xi ħaġa li tagħmilha kif ġieb u laħaq. Biex tagħmel biċċa bħal din jeħtieġ kuraġġ u determinazzjoni kbira. Jew disprament akbar. U meta tieqaf u titkellem ma’ dawn in-nies issib li l-biċċa l-kbira minnhom huma dħulin u nies twajbin. Ħafna minnhom ukoll huma nies kapaċi u intelliġenti li jista’ jkollhom x’joffru lil Malta kieku kellhom jintegraw sew fis-soċjetà. Il-problema kif diġà għidt hi li n-numru ta’ immigranti li ġejjin lejn pajjiżna huwa kbir wisq.

Imma quddiem din il-problema pajjiżna se jibqa’ ċass u ma jagħmel xejn? Se nibqgħu nistennew il-ħniena tal-Ewropej biex forsi volontarjament, jiġifieri meta u jekk u kemm iridu huma, jieħdulna lil xi ħadd? Possibbli mhemmx x’nistgħu nagħmlu aħna biex insolvu l-problemi tagħna?

Ejja naraw il-fatti kif inhuma.

L-ewwel fatt: Riċerka li saret fost l-immigranti irregolari li jaslu Malta turi li l-għan aħħari ta’ maġġoranza kbira tagħhom mhux li jibqgħu Malta iżda li jaslu fl-Ewropa kontinentali. Jiġifieri li kien għalihom jew għal ħafna minnhom, mal-ewwel ċans li jkollhom dawn jitilqu minn Malta.

It-tieni fatt: Malta hija fermatarja tat-Trattat ta’ Schengen. Fl-1 ta’ Mejju tal-2004 Malta daħlet f’dan it-trattat li mbagħad beda jgħodd mill-21 ta’ Diċembru, 2007. Imma bħalma ffirmat it-trattat Malta, hemm 24 pajjiż Ewropew ieħor li ffirmah. Dan ifisser li biex tivvjaġġa bejn Malta u dawn l-24 pajjiż - inklużi l-Ġermanja, Franza, l-Italja, l-Olanda l-Belġju u oħrajn – kull m’għandek bżonn, anke jekk ma tkunx ċittadin Ewropew, hija dik li jsejħulha Schengen Visa. Fi prinċipju t-Tratatt ta’ Schengen ifisser li għalija u għalik li nivvjaġġaw bejn il-Marsa u Brussels bl-ajruplan m’għandux ikun aktar diffiċli milli li nivvjaġġaw bejn il-Marsa u l-Mellieħa b’tal-linja. U llum bil-‘low cost airlines’ b’€10 tista’ tasal f’numru kbir ta’ ibliet Ewropej!

Mela jekk naraw dawn il-fatti: L-ewwel – ħafna immigranti irregolari jridu jitilqu minn Malta; u t-tieni li t-Trattat ta’ Schengen jagħmilha daqstant faċli li tivvjaġġa minn Malta għall-Ewropa, il-mistoqsija tiġi waħedha. X’inhu jżomm lill-Gvern Malti milli jsib mezz biex joħroġ xi forma ta’ visa lil dawn in-nies u jagħtihom €10 biex jaqbdu r-Ryan Air?

Naturalment li toħroġ Schengen Visa mhix faċli. Għax hemm numru kbir ta’ regolamenti. Imma possibbli li l-Gvern li għandu tant imħuħ fi ħdanu, mhux kapaċi jsibu mezz biex jagħmlu dan? Jew aħjar, il-Gvern Malti għandu “guts’ li joħoda kontra l-Ewropa u juża r-regolamenti tagħha stess għall-vantaġġ tagħna. Kieku l-Ewropa ħadet minn rajha s-sehem tagħha ma kienx ikollna nagħmlu dawn l-affarjiet. Imma l-Ewropej ma mxewx ta’ rġiel magħna. Allura hu dmir tagħna li nużaw moħħna u fejn jaqbel lilna nqabblu.

chrisfearne@gmail.com

30 Sena Wara

2009-03-28T18:07:00.002+01:00

Xi ġimgħa qabel il-31 ta’ Marzu tal-1979, ir-Rettur tal-Kulleġġ San Alwiġi – fejn jien kont student – kien bagħat għalija u talabni nirrappreżenta lill-Kulleġġ fiċ-ċerimonja ta’ Jum il-Ħelsien. San Alwiġi – skola tajba u ta’ min ifaħħarha – la dak iż-żmien u lanqas illum, ma hi jew kienet xi fortizza tax-xellug. U allura ma tridx wisq biex tintebaħ għalxiex minn skola kollha, ir-Rettur kien għażel lili. Imma kienet x’kienet ir-raġuni tiegħu, għalija din fissret okkażjoni unika. Fissret li 30 sena ilu, ta’ tifel li kont, rajt l-istorja ta’ pajjiżi sseħħ quddiem għajnejja.

Fil-fatt fil-lejl ta’ bejn it-30 u l-31 ta’ Marzu, kien għadda għalija s-Surmast ta’ San Alwiġi fil-Pjazza ta’ Raħal Ġdid – fejn kienet toqgħod in-nanna tiegħi – u flimkien soqna sa Bormla. Biex imbagħad minn hemm ingħaqadna ma’ mixja nies sal-Monument tal-Birgu. Għadni niftakar qisu l-bieraħ lil Mintoff tiela’ kważi bil-ġirja biex jixgħel il-fjamma tal-Ħelsien. M’għandix dubju li għal Mintoff dan kien l-aqwa jum ta’ ħajtu. U għal Malta ukoll it-tluq tal-aħħar baħri Ingliż u l-għeluq tal-bażi militari barranija minn nofsna fissret ħafna.Fissret li fl-aħħar, Malta kienet saret nazzjon ta’ vera u mhux biss dipendenza ta’ xi potenza militari. Fissret li l-Maltin issa riedu jaqilgħu x’jieklu b’mod onest u mhux aktar bis-saħħa tal-gwerra. Fissret li l-poplu Malti kien wasal fl-aħħar ta’ kruċjata twila s-sekli. Biex il-kultura ta’ ġensna saret waħda ta’ paċi u mhux aktar ta’ gwerra.

Imma llum, 30 sena wara, il-31 ta’ Marzu għadu sinifikanti? Għadu u kif! Ibda biex il-ħajja kif ngħixuha llum issawret minn kullana ta’ avvenimenti matul is-snin. Fosthom l-għoti tal-Kostittuzzjoni tal-Indipendenza u wara tar-Repubblika u mhux inqas l-okkażjoni ta’ Jum il-Ħelsien. Anke s-sħubija ta’ Malta fl-Unjoni Ewropea tista’ titqies bħala riżultat indirett ta’ dawn l-avvenimenti. Il-ħajja ekonomika, soċjali u kulturali tagħna lkoll inbidlet minħabba l-31 ta’ Marzu. Imma aktar minn hekk, fil-klima ta’ dinja mifnija minn perikli ta’ terroriżmu, il-preżenza ta’ bażi militari f’nofsna u fil-portijiet tagħna hija l-aħħar ħaġa li jrid il-pajjiż. Bażi militari kienet tpoġġina aktar minn li aħna fuq il-‘front line’ tal-“Gwerra kontra t-Terroriżmu” li kien iddikjara l-eks President Amerikan George W. Bush. Kieku ma wasalx il-31 ta’ Marzu 1979, kieku Malta, b’bażi navali fi ħdanha, kienet tkun fil-mira ta’ min jaf kemm il-għaqda u ċella terroristika. U bħal ma ġraw diżgrazzji fl-Amerika, f’Londra, f’Madrid u f’pajjiżi oħra, min jaf kinitx tiġri xi traġedja simili f’Malta.

U ma’ dan trid iżżid l-inkwiet ta’ xi inċident nukleari. Din mhix xi ċajta. Fit-12 ta’ Mejju tas-sena 2000 sottomarin nukleari Brittaniku kien ġarrab ħsara fil-‘cooling system’ tar-reattur nukleari tiegħu waqt li kien qiegħed ibaħħar ’il barra minn Sqallija. Dan seta’ wassal għal kontaminazzjoni radjoattiva serja ħafna, b’konsegwenzi daqs ta’ Ċernobil. Dan is-sottomarin kien spiċċa trakka Ġibiltà – fost l-għadab tal-poplu ta’ dak il-pajjiż. Kieku ma kienx għall-31 ta’ Marzu ta’ 30 sena ilu, kieku dan is-sottomarin, u oħrajn bħalu kienu jispiċċaw Malta.

Għalkemm illum hawn f’Malta min irid jipprova jnaqqas l-importanza ta’ Jum il-Ħelsien, min hu verament Malti jifhem li l-viżjoni tal-mexxejja ta’ 30 sena ilu għadha tħalli l-frott sa issa. Grazzi għall-31 ta’ Marzu ta’ l-1979, illum, 30 sena wara, nistgħu ngħixu b’serħan il-moħħ.

chrisfearne@gmail.com

Kura Primarja

2009-03-19T09:58:00.002+01:00

Meta kont tifel kont noqgħod ħdejn il-wied ta’ Raħal Ġdid. Bħal ħafna mill-familji tal-viċin, it-tabib tagħna kien Ċensu Moran. Fejn kienet tidħol saħħa konna navdawh b’għajnejna magħluqin. Fejn kienet tidħol saħħa ma konnix nieħdu pass jew deċiżjoni mingħajr il-parir ta’ Dr Moran. U hu kien jaf jiggwidana mingħajr ġiri jew spejjeż żejda.

Ċensu Moran kien – u għal ħafna għadu – jirrappreżenta l-aqwa f’dak li hu servizz tas-saħħa fil-komunità. Illum minbarra Dr Moran għad hawn ħafna tobba li jaħdmu u għandhom stima fl-ibliet u l-irħula tagħna. U minn hawn insellmilhom għax-xogħol utli li qegħdin jagħmlu. Imma llum issib ukoll li ħafna nies m’għandhomx tabib tal-familja fiss. Ħafna nies illum ma jaħsbuhiex darbtejn biex imorru dritt l-isptar – tal-Gvern jew privat – biex jinqdew għall-bżonnijiet tas-saħħa tagħhom. Din hija ħasra għax it-tabib tal-familja – kif ittipifikat minn Ċensu Moran – huwa ħolqa importanti fis-servizz tas-saħħa.

Parti mit-tort ta’ dan huwa tat-tobba stess. Li kultant ma jkunux lesti jkunu desposti għall-bżonnijiet kontinwi tal-pazjenti tagħhom. Imma parti akbar mit-tort huwa tal-Gvern li m’għarafx isaħħaħ is-servizz fil-komunità – jew kif inhu msejjaħ, is-servizz primarju.Il-Gvern għamel l-iżball li bena sptar modern u lussuż (u sewwa għamel) mingħajr mal-ewwel irranġa s-servizz fil-komunità. Allura mhux ta’ b’xejn li llum in-nies jiffollaw fit-taqsima tal-emerġenza f’Mater Dei. U fil-kliniċi tal-‘Out Patients’. Għax jekk ma jagħmlux hekk ħafna nies jifhmu li fiċ-ċentri tas-saħħa ma jinqdewx. Il-Gvern għandu b’urġenza jindirizza l-iżbilanċ bejn l-investiment li għamel fl-isptar u n-nuqqas ta’ investiment li għamel fil-kura primarja fil-komunitajiet.

Meta jkun irranġa s-sitwazzjoni fiċ-Ċentri tas-Saħħa fl-ibliet u l-irħula tagħna, jista’ l-Gvern jistenna li tonqos il-pressjoni fuq Mater Dei. Imma sakemm jagħmel hekk ikun inutli li jwaħħal il-kartelluni mat-toroq biex iħajjar lin-nies ma jmorrux l-isptar!

Karozzi u VAT

2009-03-14T19:26:00.002+01:00

Il-kummissjoni Ewropea b’risposta għal mistoqsija ta’ Louis Grech qalet li l-VAT li l-Gvern Malti impona fuq it-taxxa tar-reġistrazzjoni fuq il-karozzi li nxtraw Malta mill-1 ta’ Mejju, 2004, hija illegali. Il-Partit Laburista se jiftaħ kawża f’isem il-poplu biex il-Gvern irodd lura t-taxxa żejda miġbura illegalment. Nawgura suċċess lill-Partit Laburista.

Imma jien ngħid aktar minn hekk: Meta individwu jixtri karozza irid joħroġ insurance fuqha. Il-premium tal-insurance jiġi kkalkulat fuq is-somma kollha li tiswa l-karozza. Jiġifieri l-valur oriġinali tal-karozza, it-taxxa tar-reġistrazzjoni u l-VAT inkluża l-VAT żejda illegali. Anke jekk il-Gvern ikollu jrodd lura l-VAT żejda, xorta dak li jkun se jkun għamel numru ta’ snin iħallas premiums tal-insurance ogħla milli suppost.

L-istess għal min ħa loan mill-bank biex xtara karozza. L-imgħax fuq il-loan ikun ikkalkulat fuq il-valur totali.Jien ngħid li l-Partit Laburista għandu jżomm dan kollu f’moħħu u meta jaghmel il-kawża tiegħu, ifittex il-Gvern għad-danni ta’ dawn l-ispejjeż żejda.

chrisfearne@gmail.com

Min se jaqbez ghaz-zghir?

2009-02-21T13:00:00.002+01:00

L-avventuri, jew aħjar il-misavventuri, tal-proġett ta’ San Ġwann u tat-triq tal-Għadira, għalkemm tefgħu l-Gvern lura f’għajnejn il-parti l-kbira tal-poplu, lill-Gvern servewh ukoll. Servewh għax tefgħu għajnejn il-midja, kif ukoll ta’ ħafna mill-politikanti, fuq dawn iż-żewġ proġetti u ’l bogħod mill-kwistjoni tad-dawl u tal-ilma.

Il-kwistjoni tad-dawl u tal-ilma hija biss sintomu wieħed ta’ problema akbar. Min, bħali, imur għand u jagħmilha man-nies jaf x’qed jinkwieta l-aktar lil dawk il-familji li jiddependu għall-għixien tagħhom mill-paga. Jaf x’qed jinkwieta lil min jgħix bl-għajnuna tas-servizzi soċjali. Dawk li jgħixu fuq ir-‘relief’; dawk li jgħixu fuq xi pensjoni; dawk li qegħdin bla xogħol u jirreġistraw. Dawn in-nies, li jagħmlu parti kbira mill-poplu tagħna, jimportahom mill-ambjent u jimportahom mill-Kon-Katidral. Imma jimportahom ukoll li llum qegħdin kemm kemm fuq wiċċ l-ilma u għada jistgħu jegħrqu! Il-maġġoranza tal-poplu ħaddiem Malti għandu nkwiet kbir dwar x’se jiġri fil-ġimgħat u x-xhur li ġejjin.

Il-kontijiet tad-dawl u tal-ilma huma biss parti mill-inkwiet. Ma’ dawn hemm l-inkwiet tas-sensji; tas-sigħat tax-xogħol imnaqqsin; tal-għoli tal-ħajja; tal-għoli mistenni tal-gass; tal-possibbiltà – u f'ċerti każi ċertezza – tal-isplużjoni fir-rati tal-kera; tan-nuqqas ta’ bejgħ mill-ħwienet iż-żgħar u tal-merċa; tan-nuqqas ta’ turisti; mill-biża’ tal-mard u n-nuqqasijiet fis-servizzi tas-saħħa. Dan kollu qed jinkwieta bil-kbir lil kulħadd – imma l-aktar lil min s’issa kien jaqlagħha u jikolha. U dan l-inkwiet bir-raġun. Min sa ftit xhur ilu kien jirnexxielu jlaħħaq mal-ħajja, illum qed isib diffikultà. Jien xbajt nidħol fi djar fejn insib tnejn min-nies imgeżwra fil-kutri f’nofs ta’ jum għax ma jifilħux jixegħlu ‘heater’. Jien xbajt inkellem ‘self-employed’ żgħar li jgħiduli li waslu f’xifer li jagħlqu għax għandhom it-telf. U saħansitra naf min diġà għalaq għax ma felaħx għall-kontijiet!

Dawn l-istejjer qegħdin jiġru fl-ibliet u fl-irħula Maltin. U dawn l-istejjer qegħdin jiġru llum. U jekk il-Gvern hu komdu li l-attenzjoni tal-midja tkun mitfugħa fuq affarijiet oħrajn, il-moviment tax-xellug għandu jibqa’ kull ħin u kull mument jindirizza dawn il-problemi. Il-Gvern tal-ġurnata hu gvern lemini. L-ewwel priorità tiegħu hi li jħares l-interessi tas-suq ħieles. Dan ifisser li l-Gvern iqis lilu nnifsu aktar bħala regolatur milli protagonista fl-ekonomija tal-pajjiż. U jekk hemm bżonn jindaħal, il-Gvern iħoss li għandu jindaħal biex isostni lil min ħareġ il-kapital. Din il-ġimgħa l-Gvern tana eżempju ta’ dan. Il-Gvern din il-ġimgħa għamel ftehim mal-banek biex dawk il-lukandiera li jħossu l-bżonn jistgħu jitolbu l-bank biex jagħtihom moratorju ta’ sena fuq is-self li għandhom. Sewwa għamel il-Gvern. Għax jekk jagħlqu aktar lukandi jiżdiedu s-sensji u jbatu l-ħaddiema. Imma gvern xellugi kien jagħmel aktar minn hekk. Gvern xellugi kien jinnegozja mal-banek biex din is-sena nifs fuq il-‘loans’ ma tkunx biss għal-lukandiera, imma ukoll għall-ħaddiema Maltin u Għawdxin li qegħdin iħossu l-piż tar-riċessjoni. M’għandniex xi ngħidu, dan il-Gvern m’għamlux. M’għamlux għax mhux konformi mal-politika leminija tiegħu.

Jien kont fost l-ewwel li wara t-telfa elettorali ħriġt ngħid li l-Partit Laburista għandu jkun aktar miftuħ u inklussiv. U li l-Partit Laburista għandu jkollu post ukoll għal min f’ħajtu għamel suċċess. U dan nibqa’ nsostnih. Però dan m’għandux isir għas-skapitu taż-żghir u ta’ min baqa’ lura. Il-missjoni ewlenija tal-Partit Laburista għandha tkun – kif dejjem kienet mit-twaqqif tiegħu – li jibża’ għall-interessi taż-żgħir. Għax jekk iż-żgħir ma jsibx lill-Partit Laburista biex jidħol għalih, mhu se jsib lil ħadd.

chrisfearne@gmail.com

Dwar Sahhitna

2009-02-07T15:50:00.001+01:00

F’dawn l-aħħar ġranet u ġimgħat inkiteb u ntqal ħafna fuq il-’waiting lists’ ta’ l-isptar. Kemm waiting lists għall-operazzjonijiet, kif ukoll ‘waiting lists’ għall- appuntament biex jarak speċjalista. Issemmew ukoll xi soluzzjonijiet. L-aktar li ffokajna kien – u bir-raġun – dwar kif se naqdu aħjar u aktar malajr lin-nies li hemm diġà jistennew fuq dawn il-listi. Iffokajna fuq soluzzjonijiet immedjati u “short term”. U dan importanti – għax min ilu jistenna ma jistax jistenna aktar.

Però bħala pajjiż hemm bżonn ukoll li naħsbu aktar fit-tul. Waqt li s-soluzzjoni immedjata biex tonqos il-’waiting list’ ta’ l-operazzjonijiet għandha tkun li jsiru aktar interventi, hemm bżonn ukoll li nindirizzaw il-problema minn angolu ieħor. Hemm bżonn sforz biex matul iż-żmien innaqqsu, jew almenu rrażżnu l-ammont ta’ nies dejjem jikber li jeħtieġu kura fl-isptar. Dan nistgħu biss nagħmluh jekk intejbu s-saħħa ġenerali tal-poplu. Aktar ma jkollna poplu marid, aktar se tikber id-domanda fuq is-servizzi tas-saħħa. Hemm bżonn tagħlim nazzjonali biex minn età żgħira ndaħħlu drawwiet u “lifestyles” sani. Waħda mill-akbar problemi li se jiffaċċja s-servizz tas-saħħa fis-snin li ġejjin hija l-problema ta’ l-obesità. L-obesità, jew ħxuna, iġġib magħha mard u kundizzjonijiet serji. Mard tal-qalb; pressjoni għolja; riskju ta’ puplesija; mard ta’ artrite fil-ġogi tad-dahar u riġlejn; riskju ta’ kanċer u mard ieħor. F’Malta għandna waħda mill-ogħla rati ta’ tfal ħoxnin fid-dinja! Fi ftit snin oħra din is-sitwazzjoni se ġġib kriżi akbar milli għandna fil-qasam tas-saħħa. Hemm bżonn minn issa sforz kbir u kollettiv biex nindirizzaw u nnaqqsu din il-problema.

L-akbar żewġ kontributuri tal-ħxuna fit-tfal huma n-nuqqas ta’ eżerċizzju u d-dieta żbaljata tat-tfal tagħna. Min għandu s-setgħa li jieħu deċizjonijiet fuq skala nazzjonali hemm bżonn li jieħu passi biex iżid l-ammont ta’ eżerċizzju li jagħmlu t-tfal tagħna, u li jagħti każ ta’ kif qiegħda tinbidel id-dieta tagħna bħala poplu. Hemm bżonn li l-makkinarju ta’ l-istat jintuża għal dan l-iskop. Forsi billi nżidu s-sigħat ta’ eżerċizzju li jagħmlu t-tfal tagħna l-iskola; forsi billi nużaw il-mezzi tax-xandir biex nedukaw aħjar lit-tfal u lill-ġenituri; forsi billi ntejbu l-faċilitajiet sportivi fl-irħula tagħna jew nagħmlu “ bicycle lanes” ta’ veru ħalli nħajru n-nies jużaw ir-roti; forsi billi nirregolaw ir-reklami li qed jindottrinaw lit-tfal tagħna favur il-’junk food’ u l-luminati; forsi billi ngħallmu lit-tfal tagħna fl-iskejjel dwar l-importanza ta’ dieta bilanċjata u ta’ eżerċizzju regolari.

Din mhix kwistjoni ta’ politika partiġġana. Imma ħtieġa li rridu nindirizzaw b’mod nazzjonali lkoll flimkien. Għax jekk ma nagħmlux dan b’mod urġenti, fis-snin li ġejjin il-problemi li diġà għandna fil-qasam tas-saħħa se jiżdiedu u mhux jonqsu!

chrisfearne@gmail.com

Masterstroke

2009-01-24T16:01:00.006+01:00

F’dawn l-aħħar ġranet minn mindu tħabbret pubblikament in-nomina tal-Avukat George Abela bħala President ta’ Malta, xi artikolisti u opinjonisti pprovaw jagħtu l-impressjoni li bin-nomina ta’ Abela, il-Prim Ministru kien għamel xi mossa tattika brillanti – jew, kif sejħulha huma ‘masterstroke’. Dawn l-opinjonisti riedu jagħtu x’jifhem li Lawrence Gonzi kien għamel rebħa strateġika favur il-Partit Nazzjonalista fuq il-Partit Laburista. Dan billi – qalu dawn l-artikolisti – il-Prim Ministru rnexxielu jxejjen esponent qawwi Laburista. Bil-ħatra ta’ George Abela kien hawn min ried ifisser li issa element ewlieni fi ħdan il-moviment tax-xellug ġie newtralizzat.

Dan l-argument lili ma tantx impressjonani. Għax ngħid jien kieku il-Prim Ministru ried jinnewtralizza lil xi ħadd tal-Partit Laburista, kien ilaħħqu f’kariga aktar għolja minn tal-Prim Ministru nnifsu? Meta jkun irid ixxejjen lil xi avversarju politiku il-Gvern is-soltu il-bsaten fir-roti jagħmillu u mhux jagħtih l-importanza. L-aktar l-aktar jitfgħu xi ambaxxatur f’xi gżira f’nofs il-Paċifiku mhux ilaħħqu President tar-Repubblika! Għax jekk wieħed ikollu jqalleb naqra il-Kostituzzjoni ta’ Malta malajr jintebaħ li l-President għandu poteri kbar u qawwija.U li taħtar lil xi ħadd President tkun qed iżżidlu l-influwenza u mhux tnaqqasha!

Ha naraw x’setgħat tagħti l-Kostituzzjoni ta’ Malta lill-President tar-Repubblika. Skont artiklu 76, il-President għandu l-inkarigu li jsejjaħ lil dak il-Membru Parlamentari li jidhirlu hu li l-aktar għandu appoġġ fost il-Membri tal-Kamra, biex jifforma gvern.U fl-leġislatura fejn il-partit fil-Gvern għandu maġġoranza minima ta’ siġġu wieħed, il-possibbiltà li dan l-appoġġ jinbidel min-naħa għall-oħra mhijiex daqshekk remota. U kieku kellu jiġri hekk (u fl-imgħoddi dawn l-affarijiet ġraw!) il-President għandu s-setgħa li jitlob lill-Kap tal-Oppożizzjoni biex jifforma gvern hu. Mingħajr il-ħtieġa li jssejjaħ elezzjoni ġenerali ġdida.

Imbagħad artiklu 73 tal-Kostituzzjoni jagħti poter lill-President li kull liġi, l-aktar dawk li għandhom x’jaqsmu ma’ taxxi u piżijiet finanzjarji, iridu jkunu approvati mil-President.U jekk il-President iħoss li xi liġi tmur kontra l-interess tal-poplu kif jarah hu, il-Kostituzzjoni tagħtih is-setgħa li dik il-liġi ma jiffirmahiex.Saħansitra il-President jista’ jirrifjuta li jagħti l-kunsens tiegħu tal-baġit tal-Gvern tal-ġurnata.

U taħsbux li qed nitkellem fl-arja. Is-sena l-oħra fil-Polonja, il-Gvern Pollakk kien qal li lest jirratifika l-Kostituzzjoni Ewropea (jew kif tissejjaħ it-Trattat ta’ Lisbona). Però il-President tal-istess pajjiż ħass li dan ma kienx fl-interess tal-Polonja u iddikjara li mhux lest jiffirma. U mingħajr il-firma tal-President ir-ratifika tal-Gvern Pollakk ma tiswiex! Meta tara dawn il-poteri kollha li issa se jkollu l-President li ġej mill-kamp Laburista, bilfors tgħid li din verament kienet ‘masterstroke’. Iżda ‘masterstroke’ ta’ Joseph Muscat u mhux ta’ Lawrence Gonzi!

chrisfearne@gmail.com

Feel bad Factor

2009-01-17T19:04:00.003+01:00

Il-Prim Ministru Malti għandu d-don li anke jekk ikun jgħum fit-tajn, meta tisimgħu jitkellem, tistħajlu jfuħ. Din il-ħila ta’ oratur swiet sew lil Partit Nazzjonalista biex minn telfa kważi ċerta fl-aħħar Elezzjoni Ġenerali, akkwista rebħa.Issa l-partit u d-diriġenti Nazzjonalisti għandhom fiduċja għamja f’din il-ħila tal-Prim Ministru. Jemmnu li l-kelma tiegħu kapaċi tikkonvinċi – anke jekk il-fatti jkunu kollha kontrih. Imma f’dawn l-aħħar jiem tfaċċa skoll. Din id-darba quddiem ir-realtà taż-żidiet tar-rati tad-dawl, ilma, gass (probabbli), reġistrazzjoni tal-karozzi, boroż tal-grocer, bozoz eċċ.., il-kelma tal-Prim Ministru ma servitx.Din id-darba l-oratorija tal-Prim Ministru ma kinitx biżżejjed biex joħroġ lill-PN mill-inkwiet. Id-diskors tal-Prim Ministru dwar il-Baġit ma kienx biżżejjed biex ibiegħed il-“Feel Bad Factor”.

Imma din il-kwistjoni tad-dawl u l-ilma qiegħda sservi biex turi d-differenzi fit-twemmin li jeżisti bejn il-partiti politiċi Maltin. Il-Ministru tal-Finanzi waqt dibattitu mas-Segretarji Ġenerali tal-unjins fuq it-TV, qal (u rrepeta għal xi erba’ darbiet) li f’dan il-baġit il-Gvern kellu żewġ għażliet li seta’ għamel: jew li jżomm is-sussidji kif kienu, jew li jneħħi s-sussidji u bil-flus li jiffranka jinvesti biex jitkattar il-ġid fil-pajjiż.Il-Gvern, qal il-Ministru tal-Finanzi, għażel it-tieni triq. Ejja naraw naqra xi tfisser din. Jekk taqbad dizzjunarju ssib li kelma oħra għal sussidju hija għajnuna.Mela l-Ministru tal-Finanzi għażel li jneħħi l-għajnuna fuq id-dawl u l-ilma li kien qed jagħti lill-familji Maltin, u minflok jinvesti biex min qiegħed jagħmel il-ġid, ikompli jagħmlu.Issa aħna ma għandna xejn kontra li min imur tajjeb, ikompli. Ngħid għalija sakemm kulħadd ikun kiel biżżejjed jekk hawn min irid jiffanga, ħallih. Imma f’sitwazzjoni fejn ġej il-mewġ u fejn jista’ jkun hawn min ibati l-ġuħ, il-Gvern għandu dmir li jara li kulħadd ikollu x’jiekol. L-ewwel prijorità tal-Gvern kellha tkun li jara kif ser jżomm l-għajnuna u mhux li jneħħiha!U hawn hija d-differenza bejn il-partiti. Il-PN, bħal partiti oħrajn tal-lemin, jemmen li xogħol il-Gvern huwa li joħloq l-ambjent fejn min ikun kapaċi li joħolqu, joħloq il-ġid. U f’mumenti meta l-ekonomija dinjija u ta’ pajjiżna tkun għaddejja minn żmien feliċi, din il-filosofija taħdem.Għax meta jistagħnew ta’ fuq, xi ftit jew ieħor igawdu ta’ taħt ukoll. Imma f’mumenti meta l-ekonomija tkun f’riċezzjoni – bħal m’hi issa – dan it-twemmin tal-lemin iġġib ħafna faqar.Il-Laburisti min-naħa l-oħra jemmnu li xogħol il-Gvern mhux biss li jffaċilita l-ħolqien tal-ġid, imma li jara li kulħadd ikollu sehem minnu. Ix-xellug jemmen li kulħadd għandu jgħix ħajja diċenti. U jekk hemm bżonn il-Gvern għandu jieħu miżuri attivi biex jiżgura dan.

L-istorja ta’ dawn l-aħħar 30 sena urietna li l-elettorat madwar id-dinja demokratika, dan għarfu. Għax meta l-ekonomija tkun soda u sejra ‘l quddiem, ġeneralment jirbħu l-gvern partiti tal-lemin. Waqt li meta l-ekonomija tkun batuta jitilgħu gvernijiet xellugin.Il-Partit Laburista Malti jagħmel sew li jagħraf dan u jaħtaf il-mument biex jifforma alleanzi ġodda. Alleanzi mhux biss ma’ min tradizjonalment xaqleb lejh imma ukoll ma’ dawk li fl-imgħoddi kellhom simpatiji man-naħa l-oħra.

chrisfearne@gmail.com

Żmien ix-Xellug

2009-01-10T17:14:00.006+01:00

Is-sena li għaddiet ma’ kinitx sena tajba għall-kapitaliżmu madwar id-dinja. Ir-regħba u l-kilba għall-profitti tal-istituzzjonijiet bankarji fl-Amerika taw bidu għal kriżi finanzjarja u ekonomika li nfirxet malajr mal-ħames kontinenti tad-dinja. Issa meta l-kapitaliżmu diġà qed jitqies li huwa l-kaġun ta’ riċessjoni globali, faqqa’ l-każ ta’ Bernard Madoff.Bernard Madoff huwa ‘fund manager’ Amerikan illi kien fdat b’biljuni ta’ dollari ta’ nies għonja (bħal Steven Spielberg) u organizzazzjonijiet finanzjarji kbar (bħall-HSBC). Madoff (li fl-imgħoddi kien iċ-ċermen tan–NASDAQ) għal numru ta’ snin ta lura lil dawn l-investituri imgħax għoli u kostanti. Issa sar magħruf li kollox kien ibbażat fuq frodi. U meta waqaf il-kreditu mill-banek, il-bużżieqa ta’ Madoff infaqgħat u falla kollox. Numru kbir ta’ nies tilfu flejjes kbar. Madwar 50 biljun dollaru! Din l-istorja setgħet tiġri biss f’sistema kapitalista fejn sakemm il-profitti kien għadhom deħlin, ħadd ma ħabbel rasu mill-kif u l-kome. Il-bidu ta’ sena ġdida sabet qagħda fejn il-kredibbilità tal-kapitaliżmu qatt ma kienet daqshekk baxxa.F’Malta qed jiġri xi ħaġa simili. Xi ġranet ilu waqt li kont qed inqalleb fuq it-televixin, inzertajt dibattitu li fih kien qed jieħu sehem id-deputat Nazzjonalista David Agius. Telefonata wara l-oħra irrakkontat kif il-politika tal-Gvern Malti wasslet biex intraprizi żgħar, bħal ħwienet tal-merċa, kienu qegħdin ifallu u waslu f’xifer li jagħlqu. Agius stqarr li iva, il-politika tal-Partit Nazzjonalista favur is-suq ħieles. Dan ifisser – spjega David Agius stess – li n-negozji ż-żgħar bilfors iridu jċedu għall-qawwa ta’ min hu akbar minnhom. U hekk hu. F’temp meta l-affarijiet ikunu sejrin ħażin, f’sistema kapitalista, l-ewwel li jbati ż-żgħir. F’sitwazzjoni fejn fiż-Żona Ewro – li Malta tagħmel parti minnha – hawn riċessjoni qawwija, it-twemmin lemini li jħaddan il-Partit Nazzjonalista iwassal biex min hu żgħir u mgħandux saħħa li jissaporti, bilfors ibgħati. Il-moviment illi għal kuntrarju tal-Partit Nazzjonalista, għandu għall-qalbu aktar l-interessi taż-żgħir, issa l-waqt li jissaħħaħ. Hemm bżonn li dawk li l-aktar li se jintlaqtu mill-effetti doppji tar-riċessjoni u tat-twemmin lemini tal-Gvern, isibu tarka biex tiddefendi u żżomm l-interessi tagħhom fuq quddiem. Għal dawn in-nies, li jagħmlu l-maġġoranza tal-elettorat Malti, il-politika tal-Gvern Nazzjonalista qed titlef ir-relevanza. Il-Partit Laburista (PL) irid ikun għaqli biżżejjed biex din ir-relevanza jirbaħha. Biex jagħmel hekk il-PL irid jinfetaħ għas-saffi kollha tas-soċjetà. Il-Partit Laburista irid jiġbed lejh dawk kollha li qed ifittxu alternattiva għall-politika leminija tal-gvern preżenti. Il-PL dan diġà beda jagħmlu meta biddel l-istatut sabiex numru ta’ delegati tal-konferenza generali jinħatru min fost għaqdiet alleati tal-partit. Però m’huwiex biżżejjed. It-tmexxija tal-PL trid tiġri hi – u mhux tistenna li jiġu fuqha – wara nies ta’ ideat u li diġà għamlu suċċess f’ ħajjithom. U dawn in-nies irid ikollhom sehem fit-tfassil tal-‘policies’ u l-politika tal-PL.Iż-żmien li qegħdin fih jitlob xellug b’saħħtu f’pajjiżna. Il-PL irid iqum għall-okkażjoni u din it-talba jweġibha.

l-orizzont.com

Minbarra mill-forma stampata, l-artikli ta’ l-orizzont jidhru ukoll ta’ kuljum fuq l-internet permezz tas-sit www.l-orizzont.com. Dan huwa importanti għax min jgħix barra minn Malta u m’ għandux aċċess għall-ġurnal stampat jista’ xorta jaqra l-orizzont imma aktar minn hekk għax jippermetti dibattitu ħaj bejn l-artikolisti u l-qarrejja. Tradizzjonalment il-qarrejja tal-ġurnali kellhom irwol passiv – jaqraw dak li jsibu miktub, u jew jaqblu miegħu jew ma jaqblux. Issa permezz ta’ l-internet il-qarrej jista’ jirreaġixxi għal dak li jkun qed jaqra. Dan iservi biex tqum diskussjoni sana dwar is-suġġetti tal-ġurnata. U minn hawn jitwieldu ideat ġodda! Inħeġġeġ lill-qarrejja ta’ l-orizzont li jagħmlu użu minn din il-faċilità u jikkumentaw ‘online’ fuq l-artikli ta’ l-orizzont. B’hekk jinbet f’pajjiżna ukoll dibattitu ta’ idejat xellugin illi bilfors issaħħaħ il-moviment laburista f’Malta.

chrisfearne@gmail.com

Doesn't Hagar Qim deserve better?

2009-01-05T18:58:00.006+01:00

Granted that Hagar Qim and Mnajdra need to be protected. But are these steel monstrosities the best way of going about it? Could we not have found a better alternative which doesn't clash so grossly with the surroundings?

In D Cilia's "Malta before History" Hagar Qim is described: " Even from a distance, the stones of Hagar Qim are unmistakable. For if ever a building was designed to be seen from a distance, then Hagar Qim would be such a building. The position of the temple...is the ideal setting for a landmark that would pass the test of time in spite of changes in the landscape". Well for 5,000 years this was true...but not anymore. The steel structures built to "protect" Hagar Qim (and Mnajdra) have completely ruined the Hagar Qim skyline.

Mnajnda is just as bad or worse. Walking down from the top of the hillock past Hagar Qim one could get a feel of what the temple looked like when it was built around 3,000 BC. Now that serenity is totally destroyed by a metal monstrosity.

One wonders how MEPA could have sanctioned such a scar on the face of our cultural and natural heritage.

chrisfearne@gmail.com

Should Malta Welcome Medical Tourism?

2008-12-27T19:45:00.001+01:00

As the world grows smaller and globalization becomes commonplace, medical services will increasingly escape national borders. A Health feature in The Times (US consumers face rising medical debt. The Times, August 22, 2008) quotes Reuters as saying “An estimated 72 million Americans … had trouble paying for medical care in 2007”. In fact high prices at home have lead to 1 million Americans searching surgery abroad last year. According to consultancy firm Deloitte (The Economist. August 16th -22nd), this figure is set to rise to 10 million by 2012. American insurers and even employers offering medical cover to their employees are looking outside the USA for cheaper medical services. Deloitte estimate that the average surgical procedure costs 85% less in Asia then in the US. This trend in medical tourism is also, albeit to a lesser extent, occurring in Europe. In 2006 50,000 Britons opted for medical care abroad. Patients from North Africa and the Middle East similarly are increasingly looking to travel abroad for surgery. In their case in search of a better quality of care then at home.

There is no doubt that the market is there. And Malta is favourably situated to enter it. Our doctors enjoy an excellent world-wide reputation; our hospitals, both state-run and private, are of the highest standards; practically the entire population is English speaking and Malta itself offers first class hospitality and leisure facilities.

The question which arises however is: Should we welcome medical tourism to Malta? Our main state hospital, whilst offering an excellent service is already overloaded. Especially during the winter months there are little, if any, hospital beds to spare. Medical and nursing staff is also at a premium and their unions insist that they struggle to cope with the existing local patient load. However the other chronic problem with the national health service is lack of funds. Tapping into the medical tourism market will provide welcome revenue which in turn can be utilised to improve salaries. This will encourage young people to seek and pursue a career with the national health service. Recruiting more nursing and medical staff will help reduce waiting lists!

Private organisations are also actively looking into the prospects of medical tourism. Whilst not directly competing with locals for bed space, private medical tourism may lead to an “internal” brain drain, with nurses and doctors leaving the national health service for better paid private jobs.

What we need to look at now is creating a framework for medical tourism to happen in a manner which is beneficial to all. Private medical tourism operators will “use” state-trained doctors, nurses and paramedical staff. The state should therefore in turn introduce a windfall tax on private medical tourism to compensate for the years of expensive training. Alternatively private medical tourism operators can “sponsor” training of medical staff in state institutions.

The state should only go into the medical tourism field once it has set itself rigorous guidelines for service to local patients. Namely a patient charter which stipulates maximum waiting times for out-patient appointments and surgical interventions. This must of course be backed with the necessary infrastructure and manpower. Once this is guaranteed, Malta can only benefit from the expanding trend of medical tourism.

chrisfearne@gmail.com

Stress

2008-12-20T12:28:00.004+01:00

Studju riċenti tal-Għaqda Dinjija tas-Saħħa magħmul f-41 pajjiż u fost aktar minn 200,000 tifel u tifla, wera li Malta għandha t-tieni l-akbar rata ta’ stress fit-tfal (wara l-Iżrael, fejn hemm gwerra ma taqtax mal-Għarab!). Dan l-istudju wera li kważi nofs it-tfal Maltin għandhom sinjali ta’ stress. Mhemm ebda dubju li dan huwa minnu. Min bħali jaħdem ta’ kuljum mat-tfal jaf x’jien ngħid.

Fost il-kawżi li jwasslu għal stress fit-tfal tagħna hemm żewġ fatturi ewlenin. L-ewwel fattur huwa l-inkwiet fid-dar. Dan l-aħħar ħadt sehem f’seminar organizzat mill-Malta Institute for Medical Education li ttratta proprju dwar dan. Is-seminar analizza l-effetti tas-separazzjoni ta’ koppja fuq it-tfal. Kelliem wara l-ieħor irrakkontaw kif ta’ spiss it-tfal ikunu l-akbar vittmi tal-inkwiet fil-familja. Il-professjonisti li jaħdmu mal-Appoġġ jagħmlu ħafna biex jifhmu u jindirizzaw it-trawma li jgħaddu minnha dawn it-tfal. Imma s-soċjetà trid tkun aktar konxja mill-esperjenzi tagħhom. Terapista tal-familja spjega kif saħansitra ġieli jiġri li wieħed mill-ġenituri “juża” t-tfal biex isawwat lill-ġenitur l-ieħor waqt proċeduri fil-qrati. Jidher ukoll li fejn jidħlu d-drittijiet tat-tfal waqt kawżi tas-separazzjoni għadna ’l bogħod. F’Malta skont il-kodiċi tal-liġijiet ċivili, il-qorti m’għandiex l-obbligu li tisma’ l-veduti ta’ tfal taħt l-14-il sena f’kawżi ta’ separazzjoni matrimonjali. U għalkemm xi erba’ snin ilu kien twaqqaf l-Uffiċċju tal-Avukat tat-Tfal, dan l-uffiċċju għandu riżorsi umani limitati wisq biex jagħti servizz komplut.

It-tieni fattur li jikkawża stress fit-tfal tagħna huwa l-iskola. L-iskola irid imur kulħadd. U allaħares ma kienx hekk. Imma rridu nifhmu li l-iskola tagħmel parti kbira mill-ħajja tat-tfal tagħna. U għalhekk l-iskola għandha tkun post fejn it-tfal jieħdu pjaċir u jkunu relassati. Mhux post ta’ inkwiet. L-awtoritajiet jidher li dan bdew jifmuh. U għalhekk kien pass tajjeb li jitneħħew l-eżamijiet kompetittivi ta’ bejn il-primarja u s-sekondarja (tal-Junior Lyceum u l-Common Entrance).Imma dan ħa jseħħ biss fi żmien sentejn oħra. Għaż-żewġt isjuf li ġejjin, dawk it-tfal li ma jgħaddux minn xi suġġett tal-Junior Lyceum (jew Common Entrance) se jkollhom jirrepetuh fl-aħħar tas-sajf. Li jfisser sajf ta’ privatijiet u studju minflok logħob u għawm. Jekk dan mhux se jżid l-istress fuq dawn it-tfal u l-familji tagħhom, ma nafx x’jista’ jżidu. Min jaf tkunx idea aħjar kieku għal dawn is-sentejn, lil dawk it-tfal li ma jgħaddux minn suġġett wieħed tal-Junior Lyceum, jitqisulhom il-marki tal-eżami tal-Year 6. Dan minflok ma jkollhom jagħmlu sajf ta’ torturi biex jagħmlu eżami ieħor f’Settembru! Xejn xejn dawn l-eżamijiet se jispiċċaw sa sentejn oħra.

Stress nazzjonali

F’kull leġislatura l-Gvern ikun meħtieġ li jdaħħal miżuri li huwa jqis li jkunu bżonnjużi, imma li jista’ ma jkunux popolari mal-elettorat. Miżuri li l-gvern ikun iqis mportanti għall-ekonomija u għall-finanzi tal-pajjiż imma li jkunu se joqorsu, u forsi joħolqu tbatija, lil xi sezzjoni tal-poplu. Gvern għaqli jdaħħal miżuri bħal dawn bil-mod u mferrxa matul il-leġislatura kollha ħalli jtaffi mill-impatt fuq il-poplu. Gvern għaqli jieħu ħsieb li t-‘timing’ tal-introduzzjoni ta’ dan it-tip ta’ miżuri jkun mmirat biex jagħmel l-aktar ġid u lanqas ħsara lill-pajjiż. Il-Gvern ta’ Malta qiegħed jagħmel bil-maqlub. F’ambjent ta’ riċessjoni dinjija l-Gvern Malti qiegħed idaħħal miżuri iebsa waħda wara l-oħra. Minflok ma qassam dawn il-miżuri fuq il-ħames snin tal-leġislatura, qiegħed jagħmel kollox issa, fl-ewwel sena, biex forsi sal-2013 il-poplu ikun nesa xi ftit. It-“tim²ing” ta’ dawn il-miżuri ta’ awsterità, il-Gvern għażlu mhux fl-aħjar interess tal-poplu Malti, iżda fl-aħjar interess il-partit Nazzjonalista.

www.chrisfearne.blogspot.com

Somalia

2008-12-14T20:16:00.003+01:00

Fl-1984 id-dinja kienet stenbħet għall-aħbar li fl-Etjopja u s-Somalja kienu mietu madwar miljun ruħ bil-ġuħ. Din is-sena li deħlin fiha, l-Għaqda Internazzjonali tas-Salib l-Aħmar qed tistenna diżgrazzja simili jekk mhux agħar. In-nuqqas ta’ xita, il-gwerer ma jaqtgħux u l-isplużjoni fil-prezzijiet tal-ikel se jwasslu għal kriżi oħra. (Biex taxxaqa l-Unjoni Afrikana baghtet biss 3,000 mit-8,000 truppa ghaz-zamma tal-paci li kienet wieghdet). Huwa stmat li madwar 18-il miljun ruħ se jbatu ġuħ kbir. Minkejja l-istennija ta’ reċessjoni dinjija, xorta jibqa’ d-dmir tagħna illi ma nħallux din it-traġedja umana tiġri. Bħala membri tal-Unjoni Ewropea, il-Gvern tagħna għandu jagħmel pressjoni sabiex il-Kummissarju Ewropew inkarigat mill-għajnuna umanitarja jaġġixxi immedjatament.

chrisfearne@gmail.com

Politika Matura

2008-12-08T12:18:00.002+01:00

L-ewwel memorja tal-politika li għandi minn tfuliti hija ta’ barri jiġġerra fit-toroq ta’ madwar il-pjazza ta’ Raħal Ġdid. Mintoff kien għeleb lil Borg Olivier fl-1971. It-tieni memorja hija ta’ missieri jirrakkonta kif xi ħabib tiegħu kien indifen fl-art mhux konsagrata tal-Miżbla, għax kien Laburist. Min dak iż-żmien ‘l hawn il-politika dejjem nafha bħala taqtiegħa bejn żewġ naħat. Iżda mhux biss taqtiegħa dwar min se jagħmel l-aktar ġid lill-pajjiż, iżda wkoll battalja ħarxa li ma eskludietx il-vjolenza fiżika u morali. Fil-politika dejjem nafha li “kollox jgħodd”. Kważi kif jgħidu l-Ingliżi “All’s fair in love and war”. U l-politiċi li daħlu fiha mhux dejjem baqgħu lura. Iż-żewġ naħat matul is-snin fetħu kull kanun li kellhom fuq xulxin. Għax kull naħa kienet temmen illi hija qiegħda fis-sewwa u n-naħa l-oħra fid-dnewwa. Imma forsi wieħed jista’ jieqaf u jaħseb: bilfors hekk trid tkun il-politika? Bilfors illi partit irid jipprova jkisser lill-politiċi ta’ partit ieħor? Bilfors illi l-gazzetti u l-midja ta’ partit iridu jużaw kull mezz possibbli biex iħammġu lil tan-naħa l-oħra? Tgħid jista’ jkun li hemm mod aħjar kif taħdem il-politika f’pajjiżna? Kieku wieħed kellu jieqaf jaħseb, jintebaħ illi hemm ħafna aktar valuri li huma komuni għall-Maltin kollha milli hemm li jifirduna. Ngħidu aħna: kollha kemm aħna nemmnu fl-edukazzjoni ta’ uliedna; kollha nemmnu fil-libertà tal-istampa u l-indipendenza tal-ġudikatura; kollha nemmnu fid-demokrazija u d-drittijiet ċivili. Il-manjieri ħżiena jdejqu lil kulħadd. Il-korruzzjoni jrid jeqridha kulħadd. Il-faqar u t-tbatija ma jridhom ħadd - la fuqu u lanqas fuq ħaddieħor. Dan ma jfissirx illi kull ċittadin jaħsibha l-istess fuq kollox. Anzi bejn iż-żewġ partiti hemm differenzi kbar ta’ opinjoni. Min hu Laburist jemmen ukoll fil-ħniena. Jemmen li l-profitti mhux dejjem huma l-aktar ħaġa mportanti. Jemmen illi kull tifel u tifla għandu jibda l-ħajja bl-istess vantaġġi. Jemmen illi f’pajjiżna hawn ġid biżżejjed biex kulħadd jgħix ħajja diċenti.Imma rridu nifhmu ukoll li min ma jaħsibhiex bħalna mhux bilfors irid id-deni lil pajjiżna. Min jemmen fl-ekonomija ta’ suq bla rażan – anke jekk ma naqblux miegħu – jemmen illi l-ġid jista’ jiffiltra minn fuq għal isfel. U forsi f’ċertu mumenti fl-istorja tal-pajjiż, jista’ jkollu raġun. Ħalliha li dak li ġara f’dawn l-aħħar sitt xhur fid-dinja finanzjarja wera li min kien iħaddan twemmin ta’ kapitaliżmu sfrenat, kien żbaljat! Il-politika f’pajjiżna hemm bżonn li jkollha l-istess etika u morali bħal kull qasam ieħor tas-soċjetà. Fl-ebda qasam ieħor ma tistenna illi l-ħajja privata ta’ l-individwi tixxandar mal-erbat irkejjen ta’ Malta. F’kull qasam ieħor, ir-raġuni u l-fatti huma aktar importanti mill-ippożar u l-għidut. Hemm bżonn illi l-politika f’Malta timmatura.

chrisfearne@gmail.com

Chris Fearne

Transporting Children to School Safely

2008-12-06T19:19:00.000+01:00

On the 9th of last May by implementation of an EU directive, it became mandatory for school transport vehicles to be equipped with seat-belts. Whilst there is little doubt that properly maintained and age-appropriate lap and shoulder belts can save lives, it is by no means the solution to all school transportation safety concerns.

In Western countries were these statistics are available, about one fourth of school children use a school bus. 60% are driven to school in family cars, whilst about 15% walk to school. Yet in these same countries deaths on school buses make up only 2% of all school transport related deaths. About three fourths of such deaths result from crashes by passenger vehicles driven by family members or neighbours. 16% of fatalities are in turn sustained by child pedestrians – the majority of these being children actually struck by the school bus itself! From these figures it is evident that school buses are by far the safest mode of school transport for children Any measure, such as pushing up prices, that discourages parents from sending their children to school by bus, will therefore increase the risk to the children.

Numerous studies have shown that combination lap/shoulder seat belts are best for decreasing the rates of injuries when compared to no seat belts or lap belts only. In fact lap belts used without the shoulder restraint can actually increase the incidence and severity of head injuries. In a frontal collision a lap belt used alone will hold the child’s pelvis in place allowing the upper body and head to strike a seat back with greater force. Similarly a combined lap/shoulder belt must be height and weight adjustable, since placing a small child in an “adult” seat restraint is likely to cause abdominal injuries in a severe crash.

School bus crashes however are not the only concern. It has been estimated, for instance that an idling diesel engine increases the risk of on board pollution to such an extent that the lifelong cancer risk of passengers increases by 4%. Clearly cleaner, more modern technology is necessary to safeguard our children’s health.

However the biggest scope for decreasing the rate of school transport related injuries is towards child pedestrians. School buses/ minivans must be equipped with adequate mirrors to eliminate blind spots. Also electronic backing sensors should be installed to warn drivers of children crossing behind a reversing bus. Schools should strongly consider having adult bus monitors riding with the children. Besides making sure that everyone is belted in properly, these monitors can escort children across the road after coming off the bus. This measure alone is estimated to reduce injuries by half!

Enforcing seat belt use on school buses is a step in the right direction. But unless it is done properly and in tandem with other measures, it will fall short of providing safe school transport to our children.

chrisfearne@gmail.com

Chris Fearne